PERCEPTION OF THE UNITY OF EXISTENCE IN TURGAY NAR'S PLAY TITLED CAN ATEŞİNDE KANATLAR (MEVLÂNÂ)

TURGAY NAR'IN CAN ATEŞİNDE KANATLAR (MEVLÂNÂ) OYUNUNDA VAHDET-İ VÜCÛD DÜŞÜNCESİ

Abstract

Perception of the unity of existence, which is based on "ontology", is one of the significant concepts of mysticism. Sufis search for the secrets of disappearing within the body of Existence with the purpose of reaching absolute beauty (husn-i mutlak). This way, called as fate or fakr, is defined by Hacı Bektaş-ı Veli as not to ask for anything but Allah, not to be in need of anyone but Allah; and he upholds this position as "this is the maturity of not being in need". Accordingly, everything we see in the universe is just shadow of names and adjectives of Allah. Since they do not have real existence, the only truth is Allah. Perfect human being (insan-ı kâmil) who reaches fenafillah by passing through stages of self (nefs) is the mirror of Allah that reflects all names and adjectives upon that person. One of the prominent names of Modern Turkish literature; poet, author, theatre play writer and scenarist Turgat Nar merges people having various global values ad cultures on a common philosophy ground via Mevlana in his theatre play titled Can Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ). The main purpose of the author is to reveal the perception of "vahdet / unity". The plot of the play is based on Mevlana's search for Şems, which reaches Allah in the end, through symbols. The perception of unity of existence, which is the main axis of this play, is treated through the statements of Hallac-ı Mansur who was burned for having said "ene'l hak". Feridüddin Attar, Mevlânâ, Yunus Emre, Nesimî, Hacı Bektaş-ı Veli, Pir Sultan Abdal and Kaygusuz Abdal are only few who were inspired by this thought of Hallac-ı Mansur. This study touches upon Turgay Nar's approach to perception of unity and existence in his play titledCan Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ) and repercussions of this perception in Islamic world.

Özet

Temeli, "varlık" felsefesine dayanan vahdet-i vücûd düşüncesi, tasavvuf anlayışının önemli kavramlarından biridir. Mutasavvıflar, mutlak güzelliğe (hüsn-i mutlak) erişmek için varlıkta yok olmanın sırlarını ararlar. Tecelli veya fakr olarak da adlandırılan bu hali, Hacı Bektaş-ı Veli; Allah'tan başkasını istememe, O'ndan başkasına muhtaç olmama şeklinde tanımlar; "işte ihtiyaçsızlık olgunluğu budur" diyerek bu makamı yüceltir. Buna göre, kâinatta gördüğümüz her şey Allah'ın isim ve sıfatlarının gölgesidir. Bunların gerçek varlıkları bulunmadığı için hakikatte var olan sadece Allah'tır. Nefsin mertebelerini aşarak fenafillâh makamına erişen insan-ı kâmil, Hakk'ın aynasıdır. Allah, bütün isim ve sıfatları ile ona yansır Modern Türk Edebiyatının usta isimlerinden şair, yazar, tiyatrocu, senarist Turgay Nar, Can AteşindeKanatlar (Mevlânâ) adlı eserinde evrensel değerleri savunan farklı kültürden insanları ortak bir felsefeekseninde Mevlana aracılığıyla buluşturur. Yazarın bunu yaparken asıl amacı da "vahdet / birlik"fikrini ortaya koymaktır. Oyunun kurgusu, Mevlana'nın Şems'i arama macerasından Allah'a ulaşmasınısemboller üzerinden vermeye dayanır. Bu çalışmanın eksenini oluşturan vahdet-i vücûd düşüncesi,"ene'l hakk" dediği için asılan, yakılan Hallac-ı Mansur'un sözleri üzerinden işlenir. Feridüddin Attar,Mevlânâ, Yunus Emre, Nesimî, Hacı Bektaş-ı Veli, Pir Sultan Abdal ve Kaygusuz Abdal onun budüşüncesinden etkilenen isimlerden birkaçıdır.Bu çalışmada, Can Ateşinde Kanatlar (Mevlânâ) adlı oyununda Turgay Nar'ın vahdet-i vücûddüşüncesine yaklaşımı ve bu düşüncenin İslam dünyasındaki yankıları üzerinde durulacaktır.