Journals / Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi / 2020 / Cilt: 2 - Sayı: 44

COURT ORGANIZATION AND TITLES USED IN THE KOKAND KHANATE

HOKAND HANLIĞINDA SARAY TEŞKİLATI VEKULLANILAN UNVANLAR

Pages
41–70
DOI
—

Abstract

The Kokand Khanate’s palace organisation and zadegan that is in charge in thepalace were formed based on Turco-Islamic and Turco-Mongol states’ examples.Administration of the khanate was split into two as secular (earthly) and religious ones and while Umera was occupied secular issues Ulema was in chargeof religious duties. The administrative capital of the Kokand Khanate was thekhanate palace called Orda in the city of Kokand. The Divan called with variousnames such as âli kengeş, maslahat, has meclis, meşveret, meclis-i sultani whichwas headed by the ruler in orda was the mechanism of discussion and resolutionof state affairs. Administrative officials attending to the divan were not permanent rather they were being circulated based on the era. Starting from XIXthcentury officials like divanbegi, koshbegi, inak, mingbaşı started to participatethe divan meetings. In addition to the officials attending to the divan, there wereservants such as farraşbaşı, kitapdar, selamağası, mirahor, cem ağası who manage the Kokand palace’s and ruler’s private matters. Exhibition of the KokandKhanate’s palace organisation and its officials are important to show the continuity of Turkish state customs. Additionally, researchers will benefit of the reveal of often mentioned titles in the historical sources of the Kokand Khanate.

Özet

Hokand Hanlığı’nın saray teşkilatı ve bu teşkilatta görevli bürokratlar Türk-İslam ve Türk-Moğol devletleri örnek alınarak oluşturuldu. Hanlığın yönetimi dünyevî ve dinî olarak ikiye ayrılıyordu ve dünyevî işlerle umera, dinî işlerle ise ulema denilen görevliler ilgileniyordu. Hokand Hanlığı’nın yönetim merkezi Hokand şehrinde bulunan ve Orda ismi verilen hanlık sarayıydı. Orda’da hükümdarın başkanlık ettiği âli kengeş, maslahat, has meclis, meşveret, meclis-i sultani gibi isimlerle anılan divanda devlet işlerinin görüşüldüğü ve karara bağlandığı yönetim mekanizmasıydı. Divana katılan devlet görevlileri hanlığın kuruluşundan itibaren sabit olmayıp döneme göre değişiklik gösteriyordu. XIX. yüzyılın başlarından itibaren divanbegi, koşbegi, inak, mingbaşı gibi görevliler divanda yer aldı. Divana katılan devlet görevlilerinin yanı sıra Hokand sarayının ve hükümdarın özel işlerini yerine getiren farraşbaşı, kitapdar, selam ağası, mirahor, cem ağası gibi hizmetkârlar mevcuttu. Hokand Hanlığı’nın saray teşkilatı ve görevlilerinin ortaya konulması Türk Devlet geleneğinin devamlılığını göstermesi açısından önemlidir. Ayrıca Hokand Hanlığı tarihi kaynaklarında sık sık zikredilen unvanların açıklığa kavuşturulması araştırmacılar için kolaylık sağlayacaktır.