Determination of Cancer Risk Perceptions and Health Beliefs of First-Degree Relatives of Patients Who Were Operated with Colorectal Cancer Diagnosis

Kolorektal Kanser Tanısı ile Opere Edilmiş Hastaların Birinci Derece Akrabalarının Kanser Risk Algıları ve Sağlık İnançlarının Belirlenmesi

Emine İYİGÜN, Bediye ÖZTAŞ, Sevinç TAŞTAN, Mehmet Fatih CAN, Muharrem ÖZTAŞ

Abstract

Aim: The purpose of this study was to determine the risk perceptions and health beliefs of first-degree relatives of individuals who underwent surgeryfor a diagnosis of colorectal cancer.Methods: This was a descriptive, cross-sectional study conducted between January 2014 and December 2015 in the general surgery departmentof a teaching hospital. The universe of the study consisted of first-degree relatives (children, siblings, parents) of patients who underwent surgeryfor colorectal cancer. The sample included all first-degree relatives who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study during thespecified period. Written and verbal consent was obtained from all participants after the study was approved by the ethics committee. Descriptive andsociodemographic characteristics and the health belief model scale were included in the data collection form. SPSS 15.0 package program was usedfor statistical analysis of the data. Descriptive statistics were used to analyze demographic data. Mann-Whitney U, Student’s t, analysis of Variance,and Kruskal-Wallis tests were used in the analysis of dependent and independent variables. Linear regression analysis was used to evaluate the datarelated to the factors that may affect participation in colonoscopy and fecal occult blood screening.Results: Participants included in the survey were between the ages of 21 and 75 years with a mean age of 47.69±11.20 years. Most of the participantswere female (65%) and married (82%). Most participants did not use alcohol (92%) or cigarettes (73%). The mean body mass index of the participantswas 26.42±4.51. Mean subscale scores were 48.14±6.54 [minimum (min)=26, maximum (max)=55] for confidence/benefit, 14.41±4.28 (min=6,max=26) for susceptibility, 16.19±3.86 (min=8, max=26) for barriers, 16.29±2.94 (min=7, max=25) for health motivation, and 16.73±3.43 (min=6,max=24) for seriousness.Conclusion: Our results clearly indicate that participation in colorectal screening is inadequate in this group. It is important to plan the necessaryinterventions to increase the screening participation of first-degree relatives who are at risk for colorectal cancer.

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı; kolorektal kanser sebebiyle opere edilmiş bireylerin birinci derece akrabalarının risk algılarını ve sağlık inançlarını belirlemektir. Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırma Ocak 2014-Aralık 2015 tarihleri arasında bir eğitim hastanesinin genel cerrahi kliniğinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini kolorektal kanser tanısı ile opere edilen hastaların birinci derece akrabaları (çocukları, kardeşleri, ebeveynleri) oluşturmuştur. Çalışmaya katılmayı kabul eden tüm hastaların birinci derece akrabaları çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Etik kurul izni alındıktan sonra katılımcıların yazılı ve sözlü onamları alınmıştır. Veri toplama formunda, tanımlayıcı ve sosyodemografik özellikler ile sağlık inanç modeli ölçeği yer almaktadır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerinin analizinde tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenlerin analizinde Mann-Whitney U, Student t testi, Varyans analizi ve Kruskall Wallis testleri kullanılmıştır. Kolonoskopi ve Gaitada Gizli Kan testlerini yaptırma durumlarını etkileyebileceği düşünülen faktörlere ilişkin verilerin değerlendirilmesinde lineer regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmaya dahil olan katılımcılar 21 ile 75 yaş arasında olup yaş ortalaması 47,69’dur [standart sapma (SS): 11,20]. Katılımcıların çoğu kadındır (%65) ve evlidir (%82). Katılımcıların çoğu alkol (%92) ve sigara (%73) kullanmamaktadır. Katılımcıların beden kitle indeksi ortalaması 26,42’dir (SS: 4,51). Alt ölçek puan ortalamaları; güven-yarar için 48,14±6,54 [min (minimum)=26, maksimum (maks)=55], duyarlılık için 14,41±4,28 (min=6, maks=26), engel için 16,19±3,86 (min=8, maks=26), motivasyon için 16,29±2,94 (min=7, maks=25), ciddiyet için 16,73±3,43’tür (min=6, maks=24). Sonuç: Elde edilen verilerden yola çıkarak bu riskli grupta yeterli katılımın sağlanmadığı söylenebilir. Kolorektal kanser için riskli olan birinci derece akrabaların tarama programlarına katılımlarının artırılması için gerekli girişimlerin planlanması önemlidir