Erkekte total kolesterol, kadında kolesterol oranı koroner hastalığın en iyi göstergeleri: Lipid düzeylerinin 8-yıllık seyri erkeklerimizde trigliseridde yükselme gösteriyor

Özet

TEKHARF Çalışması orijinal kohortunun 8 yıl sonraki izlenmesinde 1838 kişide (ortalama yaş 48.6±14) ölçülen plazma lipid fraksiyonlarındaki değişimler cinsiyet ve yaş grupları katmanlamasiyle değerlendirildi. Kohortun %97'sinde total kolesterol (TK), üçte ikisinde de açlık döneminde trigliseridler (Trg) Reflotron cihazı ile ölçüldü ve bir bölümünde validasyon referans laboratuvarında yapıldı. Ortalama TK ve Trg'de erkekte sırasiyle +7.5 ve +1.1 mg/dl, kadında +11.2 ve +13.6 mg/dl yükselmenin 8 yıl yaşlanmaya bağlanacağı öngörüldü. Anılan yaş ayarlaması uygulanınca, ortalama TK ve Trg'in ülke bütününde erkekte 2.1 ve 11.5 mg/dl arttığı, kadında Trg anlamlı fark göstermezken, TK değerinin 2.3 mg/dl düştüğü kaydedildi. Eski ve yeni kohortu içeren 2575 katılımcıdaki verilere dayanarak ülkede lipid düşürücü ilaç kullananların 290 bin dolayında, hipertrigliseridemili (>200 mg/dl) erkeklerin halen 3.25 milyon civarında bulunduğu tahmin edilebilir. Her iki lipid fraksiyonunuyla sistolik ve diyastolik basınç arasında her iki cinsiyette doğrusal, trigliserid ile HDL-kolesterol arasında yalnız kadınlarda ters birer anlamlı korelasyon gözlemlendi. Mültipl lojistik fonksiyonu ile analizde koroner kalp hastalığının bağımsız etkeni olarak erkeklerde TK, kadınlarda TK/HDL-K oranı anlamlı çıktı. Son anılan oranla ilgili olarak, üst beştebir dilimin alt beşteikilik dilime kıyasla yaş-düzeltmeli odds oranı 1.73 idi. Erkeklerde 50 mg/dl'lik TK yükselmesi KKH riskini %36.3 arttırmaktaydı. Sonuç olarak, a) son 8 yıl içerisinde meydana gelen en önemli lipid değişiminin Türk erkeklerinde plazma trigliseridleri düzeyinde %9'luk net artış geliştiği, b) bunun, eşlik eden obezite artışıyla birlikte yine erkeklerde gözlemlediğimiz kan basıncı artışını açıklayabileceği, c) KKH riskiyle erkeklerde total kolesterol seviyesinin, kadınlarda TK/HDLK oranının, anlamlı birer bağımsız ilişkisinin saptandığı yargılarına varılmıştır.