INVESTIGATION OF THE PROSOCIAL BEHAVIORS SUGGESTED BY PRE-SCHOOL CHILDREN TOWARDS THEIR PEERS’ EXPERIENCES IN STORIES

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARININ HİKÂYEDEKİ AKRANLARINA YÖNELİK GELİŞTİRDİKLERİ PROSOSYAL DAVRANIŞ ÖNERİLERİNİN İNCELENMESİ

Abstract

This study aims to investigate the empathic reactions of pre-school children for the situations depicted in the stories (narrated) and the prosocial behavior proposals they developed to help the children included in these stories. Qualitative research methodology and case study included in this methodology has been used in the study. Two short stories were formed in the study. These stories were prepared on the basis of "sadness" theme in the stories written by Feshbach and Roe (1968) to measure 6 and 7-year-olds' empathic skills. The formed stories are about a boy whose dog is missing and girl whose is dog is sick. At the end of the first and second stories, children were asked questions of what the children in the story might feel in this situation, what they feel in this situation, what they would say to and what would do for the child in the story about its situation. The data were collected through interviews with the children and written notes that the researcher took during the interview. The analysis of the written document was done using a combination of descriptive and content analysis. In this process, both the new codes and the themes were reached and the codes in the related literature were used to make the final themes. From the academic year 2016-2017 two kindergarten classes in a primary school of Ereğli district of Zonguldak province and 30 children from these classes constituted the study group of the research. Analysis of the data collected for the research is performed in three distinct sections. The below analysis on these three sections are performed: In the first section an analysis of children's reactions to what the emotions of the protagonists in the narrated stories are, in the second section analysis of children's reactions, what they feel for the incident that the protagonist experienced and in the third section analysis of children's reactions how they would response, what they would say, what they would do for the incident that the protagonist experienced. In the findings obtained for the first chapter, it has been observed that nearly all of the children (except one child) expressed the emotion of “sadness” both for the feeling felt by the girl who is the protagonist of one of the stories and by the boy who is the protagonist of the other story. When the findings attained in the second section are reviewed, although the emotions that children expressed in this section vary compared to the first section, a great majority of children have also stated that they felt “sadness” for the situations in the narrated stories. In case of the findings obtained in the third section, it has been observed that almost all of the children reacted with positive expressions for the two stories. In view of that, children's prosocial proposals are ranked from the lowest to the highest level as making wish, giving recommendation, giving solace, indirect help-guidance for solution, cooperative help, showing affection and active help.

Özet

Bu araştırmada okul öncesi dönem çocuklarının anlatılan kısa hikâyelerdeki akranlarının yaşadığı durumile ilgili empatik-duyguyu tahmin etmeye yönelik cevapları ve bu hikâyelerdeki çocukların yaşadığı durumayönelik geliştirdikleri prososyal davranış önerilerini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırmayöntemi ve bu yöntem içerisinde yer alan, durum çalışması araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada,iki kısa hikâye hazırlanarak kullanılmıştır. Bu hikâyeler Feshbach ve Roe (1968) tarafından 6 ve 7 yaşındakiçocukların empatik becerilerini ölçmek amacıyla hazırladıkları hikâyelerden “üzüntü” durumu ile ilgiliolanlar temel alınarak hazırlanmıştır. Hazırlanan hikâyeler köpeği kaybolan bir erkek çocuk ve köpeği hastaolan bir kız çocuk ile ilgilidir. Birinci ve ikinci hikâyenin sonunda çocuklara, hikâyedeki çocuğun budurumda ne hissediyor olabileceği, kendisinin bu durumda ne hissettiği ve hikâyedeki çocuğa yaşadığıdurum karşısında ne söyleyeceği, ne yapacağı soruları sorulmuştur. Veriler, çocuklarla birebir görüşmeyapılarak ve araştırmacının görüşme süresince aldığı yazılı notlar ile toplanmıştır. Yazılı dokümanınanalizi, betimsel ve içerik analizini bir arada kullanılarak yapılmış, hem yeni kod ve temalara ulaşılmış hemde ilgili literatürde yer alan kodlardan da yararlanılarak, temalara son hali verilmiştir. Araştırmanın çalışmagrubunu, 2016-2017 eğitim-öğretim yılı, Zonguldak ili, Karadeniz Ereğli ilçesindeki bir okuldaki ikianasınıfı ve bu sınıflardaki 30 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada toplanan verilerin analizi üç ayrı bölümolarak yapılmıştır. Birinci bölümde; anlatılan hikâyelerdeki ana karakterlerin duygusunun ne olduğunayönelik çocukların verdikleri cevapların analizi, ikinci bölümde; hikâyelerin kahramanlarının yaşadığıolaya karşılık, bu durumda kendilerinin ne hissettiği ve üçüncü bölümde hikâyelerin kahramanlarınınyaşadıkları olaya karşılık nasıl bir tepkide bulunacakları, neler söyleyip, neler yapacaklarına yönelikcevapları analiz edilmiştir. Birinci bölüm için elde edilen bulgularda; çocukların neredeyse tamamının (1çocuk hariç), hikâyelerden birinin kahramanı olan kız çocuğunun hissedeceği duygu için de, diğerhikâyenin kahramanı olan erkek çocuğunun hissedeceği duygu için de “üzüntü” duygusunu ifade ettiklerigörülmüştür. İkinci bölüm için elde edilen bulgular incelendiğinde; çocukların bu bölümde belirttikleriduygular birinci bölüme göre çeşitlilik göstermekle birlikte, yine çocukların büyük bir çoğunluğu anlatılanhikâyelerdeki durumlar karşısında “üzüldüklerini” belirtmişlerdir. Üçüncü bölüm için elde edilenbulgularda ise; çocukların neredeyse tamamının iki hikâye için de prososyal davranış önerileri verdiklerigörülmüştür. Buna göre çocukların prososyal davranış önerileri en düşük düzeyden en üst düzeye;temennide bulunmak, tavsiye vermek, teselli vermek, dolaylı yardım-çözüme yönlendirme, işbirlikliyardım, şefkat gösterme ve aktif yardım şeklinde sıralanmıştır.