Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanarak bir bölgenin morfo-tektonik karakteristiklerinin ve gerilme durumunun belirlenmesi: Kuzey Anadolu fay zonu' nun İsmetpaşa-Gerede kesiminden örnek bir çalışma

Determination of the morpho-tectonic features and stress-state of a region using geographic information techniques: A case study from the İsmetpaşa-Gerede segment of the North Anatolian Fault Zone

Abstract

Recent developments in computer programs and information technology have resulted in an increasing interest in the use of DEMs in tectonic studies. Geographic Information Systems (GIS) and Digital Elevation Models (DEM) have been extensively used in morphological and tectonic studies and give good results, especially in revealing the morpho-tectonic features of a geologically unknown region. The study reported here comprises the extraction and analysis of landforms using the geographic information system analysis of a region where strike slip faulting has a dominant role in the formation of landforms. The morpho-tectonic characteristics of the area, which stretches from a point East of Gerede to İsmetpaşa on the North Anatolian Fault Zone (NAFZ), were studied using GIS and digital mapping techniques. Landsat ETM+ and shaded relief images were also used in order to perform lineament analysis. Typical landforms associated with a strike slip faulting regime, like offset streams, sag ponds etc. were recognized by DEM and the results were supported with field observations. The advantages and drawbacks of the use of GIS in tectonomorphologic studies are discussed as the result of this work.

Özet

Bilgisayar sistemleri ve bilgi teknolojilerindeki son gelişmeler ve sayısal yükseklik modellerinin popüler bir şekilde kullanımları tektonik ve morfolojik çalışmalarda sayısal arazi modellerinin kullanımına olan ilgiyi arttırmıştır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Sayısal Yükseklik modelleri (SYM) tektonik ve morfolojik çalışmalarda, özellikle çok fazla bilgi sahibi olunamayan bölgelerin tektono-morfolojik özelliklerinin ortaya konulmasında yoğun bir şekilde kullanılmaktadır Bu çalışma yeryüzü şekillerinin oluşumunda doğrultu atımlı faylanmanın etkin bir rol oynamakta olduğu ortamda meydana gelen yeryüzü şekillerinin CBS yardımıyla belirlenmesini ye analizini kapsamaktadır. Bu çalışma ile Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun Gerede doğusu ile İsmetpaşa arasında kalan kesiminin tektono-morfolojik özellikleri CBS ve sayısal haritalarım teknikleri kullanarak çalışılmıştır. Ayrıca Landsat ETM+ uydu görüntüleri ve kabartı haritaları kullanarak çizgisellik analizleri yapılmıştır. SYM kullanarak bölgede doğrultu atımlı fay sistemlerinde meydana gelişecek nehir ötelenmeleri, fay gölleri gibi oluşumlar tanımlanmış, aynı zamanda arazi gözlemleri ile elde edilen sonuçlar desteklenmiştir. Çalışmanın sonucunda CBS'nin tektono-morfoloji çalışmalarında sağladığı avantajlar ve kısıtlamalar tartışılmıştır.