Comparative analysis of structures of the parliament of the central asian republics and Azerbaijan

Orta asya Türk Cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın parlamento yapılarının karşılaştırmalı analizi

Abstract

Central Asian Turkic Republics and Azerbaijan's geography is undoubtedly one of the world's most strategic regions. In this article, reconstruction of state and parliamentary system in the Central Asian Turkic Republics and Azerbaijan which got their independence as a result of the disintegration of Union of Soviet Socialist Republics (USSR) in the year 1990 is examined. As such, rather than describing the developments that took place in the country between 1991 and 2012, it looks at the impact of these developments in terms of democratization in Central Asian Turkic Republics and Azerbaijan. Thus, primarily the time span of these states after their indepences was examined. Then, the parlimentary system of these states were compared and analyzed. Issues such as election processes, election conditions, the characteristics of the candidates, were analyzed with respect to parlimentary. In this contextgeneral characteristics of parliamentary systems are described together with the advantages and disadvantages of these systems.

Özet

Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın bulunduğu coğrafya şüphesiz dünyanın en stratejik bölgeleri arasında yer almaktadır. Sovyet Rusya’nın bölgedeki hâkimiyeti yaklaşık bir asır sürmüş ve 1991 yılında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) parçalanmasıyla Orta Asya Cumhuriyetleri, bağımsızlıklarını kazanmışlardır. Bu makalede SSCB’nin dağılması ile bağımsızlıklarını kazanan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Azerbaycan’da devletin yeniden yapılandırılması konusu ve parlamentoların kuruluşuyla ilgili tarihsel süreç incelenmektedir. Bu bağlamda 1991-2012 yıllarını arasını kapsayan dönemde yaşanan gelişmelerin betimlenmesinden çok, Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Azerbaycan’ın demokratikleşmesi yönündeki etkiler incelenmektedir. Bölge ülkelerinin demokratik kimliğe kavuşması yolunda öncelikle bu devletlerin bağımsızlık sonrası geçirdikleri siyasi ve anayasal süreç ele alınmıştır. Sonrasında ise bu ülkelerin parlamento yapıları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Yapılan analiz çerçevesinde parlamentoların yapısı bağlamında seçim süreçleri, seçilme şartları, seçilenlerin nitelikleri gibi ana konulara değinilmiştir. Bu ülkelerde parlamenter rejimin sıkıntıları da aktarılmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede parlamenter sistemlerin genel özellikleri ve bu sistemlere özgü avantaj ve dezavantajlar anlatılmaktadır.