The “curt” in the songköl: Family of meder ismailov and their lifestyles

Abstract

In Turkey, there have been many researches about the Kirghiz tradition, custom, and culture. An important part of these researches was gleaned from the written sources, and played an important role in demonstrating the cultural richness of the Turkish world. In this study, along two days, a semi-nomadic Kirghiz family’s “folk lore” had been recorded and provided informations on their lifestyle based on the researches in the field. As is known, in order to collect information and to understand the culture of a society one has to address families as the core units of a society. Therefore, in this study the Meder İsmailov family was taken as a sample, and the obtained datas about the family were classified under the certain headings. First the methodolgy of the study was given place, and subsequently the informations about Kyrgyzstan, “Naryn Oblast”, “Naryn Rayon”, and “Songköl Lake” were provided respectively. In short, the foods, clothes, belongings, animals...etc. of a Kirghiz family living close to Itelgiuya plateau were presented in an ethnographical viewpoint.

Özet

Türkiye’de Kırgızların gelenek, görenek ve kültürü üzerine pek çok araştırma yapılmıştır. Söz konusu araştırmaların önemli bir kısmı yazılı kaynaklardan yararlanarak ortaya konulmuş ve bu akademik çalışmalar Türk dünyasının kültürel zenginliğini göstermek açısından önemli görevler üstlenmiştir. Bu araştırmada iki gün boyunca sahada (Kırgızistan, Narın) yapılan derlemelerden hareketle yarı göçebe hayat süren bir Kırgız ailenin “halk bilgisi” kayda geçirilmiş ve onların yaşam tarzı üzerine bilgi verilmiştir. Bilindiği üzere bir toplumun kültürünü anlayabilmek ve onun hakkında bilgi toplayabilmek için en küçük sosyal gruplar olan ailelere yönelmek gerekir. İşte bundan dolayı çalışmada “Meder İsmailov’un ailesi” örneklem olarak ele alınmış ve bu ailenin yaşam tarzı hakkında elde edilen bilgiler tasnif edilerek belli başlıklar altında sunulmuştur. Ancak önce çalışmanın metodolojisinden bahsedilmiş, daha sonra sırayla Kırgızistan, “Narın Oblastı”, “Narın Reyonu” ve “Songköl Gölü” hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Araştırma, yaz mevsiminde gerçekleştirilmiş olup incelemeye esas olan malzeme sözlü bilgilerden teşekkül etmiştir. Ancak kaynak kişilerin eğitimli olması hasebiyle yazılı bilgilerin, derlenen sözlü verilere karışmış olma ihtimalinin bulunduğu ifade edilebiliriz. Derlemeler, “Songköl” civarındaki yaylalardan biri olan “İtelgiuya”da İsmailov ailesinin “curt”unda kayda geçirilmiştir. Amaç, bu yayladaki söz konusu Kırgız ailenin yiyecek, giyecek, kullandığı eşyalar, sahip olduğu hayvanlar gibi hususları kayıt altına almaktır. Saha araştırmasında “katılımlı gözlem” ve “görüşme” tekniklerine başvurulmuş, “katılımlı gözlem”de ailenin yaşadığı mekân kamera ile kaydedilmiş ve araştırmacı aileden biri gibi davranmaya çalışmıştır. Ancak aileye araştırmacının kimliği hakkında bilgi verilmiş ve onlardan malzeme derleneceği de ifade edilmiştir. “Görüşme” tekniğinde ise araştırmacı kaynak kişilere sorular yöneltmiş ve aldığı cevapları kamera ile kaydetmiştir. Kamera kaydının olmadığı durumlarda ise kaynak kişilerden alınan bilgiler bir deftere not edilmiştir. Neticede yarı göçebe bir hayat süren bu ailede geleneksel materyallerin kullanılmaya devam ettiği ve geleneksel bilginin muhafaza edildiği görülmüştür. Kısaca yazıda, “Narın Reyonu”nun “Songköl Gölü” civarındaki “İtelgiuya” yaylasında yaşayan bir Kırgız ailenin geleneksel yaşam tarzı etnografik bakış açısıyla aktarılmıştır.