An extraordinary poet of Turkish satiric literature: Küfrî - İ bahâyî and examples from his works

TÜrk hiciv edebiyatının sıradışı bir şairi: Küfrî - İ bahâyî ve eserlerinden örnekler

Abstract

Giving its first examples in the 11 th century, Classical Turkish Literature presents awide scope of works ranging from lyric poetry written with emotions of love, joy,longing, and excitement etc., advice examples emphasizing the moral characteristicsof literature, to prose and poetic works praising The Prophet Muhammed, and someother religious and government men. Turkish Satiric Literature, since regarded ashaving lesser importance than those texts underlining feelings, admiration andappreciation, has not been appreciated fully.Written under the influence of both social and political developments, and individualconflicts, the first satiric examples have origins in the didactic works of 14th and 15 thcenturies. Especially after 16th century there is a certain increase in the number ofwriters and satires. 17th century is widely accepted as the era of most unique authors.One of the leading poets of both kaside and satire in Turkish Literature Nefi, andKaf-zâde Fâizî, Ganî-zâde Nâdirî, Veysî, Nev î-zâde Atâyî, Mantıkî, Riyâzî, Fehîm, Küfrî-i Bahâyî, Tarzî, Tıflî wrote poems of satire and parody in the era. Among them Bahayi has a significant place. Bahayi s Ddivan contains examples of satire, parody and curse. His another important book Takvîmü l-Kavîm ( Ahkâm-ı Külliye),a humorous pamphlet (risale), contains satire and curse. In this study, the life of the poet will be introduced in the first place, and then presenting examples from Takvîmü l-Kavîm and Dîvân-ı Hezeliyyât, the contents and their versions will be discussed.

Özet

İlk örneklerini XI. asırda vermeye başlayan klasik Türk edebiyatındaaşk, sevinç, özlem, heyecan vb. duyguların sevkiyle yazılmış lirikşiirler; edebiyatın ahlâkî yönünü vurgulayan hikemî eserler; Hz.Peygamber, bazı din ve devlet büyüklerine duyulan muhabbetinsonucu kaleme alınan övgü dolu manzum ve mensur metinler önemlibir yekûn teşkil eder. İnsanın hislerine hitap eden, beğeni ve takdiriniamaçlayan bu edebî mahsullerin gölgesinde kalmış olsa da ihmaledilmemesi gereken bir de hiciv edebiyatımız vardır. Gerek sosyal ve siyasî hadiselerin tesiri gerek şahsî husumetlerinetkisiyle vücuda getirilen hiciv numunelerine ilk olarak XIV. ve XV.asırlarda kaleme alınan eğitici eserlerde rastlanmaktadır. ÖzellikleXVI. asırdan itibaren hiciv edebiyatı ürünleri ve temsilcilerindemühim bir artış görülmektedir. XVII. yüzyıl ise Türk hicivedebiyatının en renkli simalarının yaşadığı bir dönem olarak kabuledilmektedir. Başta hem kaside hem de hiciv alanında edebiyattarihimizin en meşhur şairlerinden Nefʻ î olmak üzere Kaf-zâde Fâizî,Ganî-zâde Nâdirî, Veysî, Nevʻ î-zâde Atâyî, Mantıkî, Riyâzî, Fehîm,Bahâyî, Tarzî, Tıflî bu asrın hiciv ve hezel sahasında şiirler kalemealmış şahsiyetleridir. Bunlar içinde Küfrî-i Bahâyînin ayrı bir yerivardır. Bahâyî, Dîvân ının hemen hemen tamamını hiciv, hezel veküfür ihtiva eden manzumelere ayırmıştır. Ayrıca şair bununla dayetinmemiş, mesleği olan müneccimlik gereği hazırladığı Takvîmül-Kavîm ( Ahkâm-ı Külliye) adlı mensur eserini de hiciv ve tehziletahsis etmiştir. Bu çalışmada, başta şairin hayatı üzerinde durulacak,eserlerinin nüshaları ve muhtevası incelenerek Takvîmül-Kavîm veDîvân-ı Hezeliyyâttan örnekler sunulacaktır.