Türkiye'de Darüleytamların Gelişimi ve Niğde Darüleytamı

Özet

Bir sosyal devlet niteliği taşıyan Osmanlıda, yardıma muhtaç kimselere yönelik birçok sosyal kurumun varlığını biliyoruz. Bunlardan 1896’da II. Abdülhamid’in desteğiyle açılmış olan Darülaceze kimsesiz ve düşkünlere hizmet veren bir kurumdu. XX. yüzyılın başında yaşanan Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı büyük felaketlere sebep olduğu gibi, önemli bir göç olayını da ortaya çıkarmıştır. Gerek Balkan Savaşları’nda gerekse Birinci Dünya Savaşı’nda şehit olanların çocuklarının barınması ve eğitimi devlet için büyük sorun olmuştur. İşte bu sorunu çözme gayretinin bir sonucu olarak Darüleytamlar kurulmuştur. Osmanlı Devleti’nin çöküşüne sebep olan Birinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan Darüleytamlar çok önemli birer sosyal kurumdurlar. Devlet bu kurumlarla savaşta şehit olanların çocuklarına ve savaş sonrasının kaos ortamındaki muhacir ve mültecilere hizmet götürmeyi amaçlamıştır. Başlangıçta İstanbul’da sonrada Anadolu’nun hemen her sancağında açılan bu kurumlar, yetimlerin barınma, yeme, içme ihtiyaçlarının yanında eğitimlerini de yaptırmak üzere teşkilatlandırılmışlardır. Osmanlı Devleti için 1918’de sona eren Darüleytamlar, TBMM hükümetinin kontrolündeki Anadolu’da varlığını 1927 yılına kadar sürdürmüştür. Kayıtları, öğrenci kabulü ve işleyişi, nizamname ve talimatnamelerle belirlenen bu kurumun bir örneği de Niğde’de kurulmuş olduğunu görüyoruz. Niğde Eytamhanesi geniş imkanlara sahip olmamakla birlikte, şehir halkının katkılarıyla azami hizmeti yapmıştır.