An Outlook of Female Education in the Last Period of Ottoman Empire Modelled on the Journal of Sabīl ar-Rashād

SEBİLÜRREŞAD DERGİSİ ÖRNEĞİNDE OSMANLININ SON DÖNEMİNDE KADININ EĞİTİMİNE BAKIŞ

Abstract

Declaration of Tanzimat (or so-called ‘Reorganization’) represents a starting point of promotion of female education and betterment of woman’s social status in Ottoman society. In this period, members of Ottoman intelligentsia and administrative class seem to understand that the improvement of the woman’s role will be crucial for the future of the society itself, and therefore enhancing of female education was deemed vital in order to restore her elevated status previously set forth by the religion of Islam. The Journal of Sabīl ar-Rashād, published during the period comprising the final era of Ottoman Empire and first years of the Republic, became a receptacle of many valuable and stimulating ideas. Its role in promoting female education cannot be underestimated. In this study I will try to abolish the widespread preconception pertinent to the female education in Ottoman Empire by reviewing some discussions found in numerous issues of the Journal of Sabīl ar-Rashād. Accordingly, as an outcome of thourough scanning of all issues of the journal, I came across only two articles which can be considered as negative towards female education. Even though these articles are mainly centered on criticising mixed education. The idea that raising awareness about female education will eventually result in stronger and more stable society was not easy to establish. But once put into words by Sabīl ar-Rashād columnists, the idea of adequate female education and its direct effects on the wellbeing of the society slowly became an indisputable fact.

Özet

Tanzimat’ın ilanı, Osmanlı toplumunda kadının sosyal statüsünün yükseltilmesive eğitiminin arttırılması için bir başlangıç olmuştur. Kadına yatırımın geleceğeyatırım olduğunu anlayan Osmanlı aydınları ve yöneticileri kadının eğitimineyoğunlaşıp kadının, İslâm’ın ön gördüğü statüyü kazanması için çaba sarfetmişlerdir. Sebilürreşad Dergisi, Osmanlının son döneminde ve Cumhuriyetinilk yıllarında yayınını sürdürmüş ve çok faydalı ve aydınlatıcı fikirler ortayakoymuştur. Kadınların eğitimi konusunda Sebilürreşad Dergisi’nin ortayakoyduğu çaba göz ardı edilemez. Sebilürreşad Dergisi örneğinde Osmanlı’nınson döneminde kadının eğitimi tartışmalarını tarafsız bir şekilde ortaya koymayıamaçladığımız bu çalışmanın Osmanlı Dönemi kadın eğitimindeki olumsuz önyargıyı kıracağına inancımız tamdır. Çalışmada, Sebilürreşad Dergisi’nintamamı taranmış; sadece iki tane olumsuzluk içeren yazıya rastlanmıştır. Bunlarda olumsuz yaklaşım değil kız erkek karışık eğitim ile ilgili tenkid(eleştiri) vb.yazılarıdır. Tanzimat ile başlayan kadının eğitimli, bilinçli olması iletoplumunda güçlü olacağına dair düşüncenin hayata geçirilmesi kolayolmamıştır. Kadınların toplumsal konumlarının güçlendirilmesi, kadınıneğitimli olması fikri hep savunulmuştur. Sebilürreşad müellifleri de bunlardanbazılarıdır.