Marvellous and Silver-Tongued Masters of Humour in Medieval Turkish Islamic World: Court Jesters

ORTAÇAĞ TÜRK-İSLÂM DÜNYASINDA MİZAHIN SEYİRLİK VE DİLBAZ USTALARI: SARAY MASKARALARI

Abstract

Jesters are the masters and players of laughter who used to entertain those whom they served through imitations, stories, jokes, mockery and satire. It is easy to understand from their stories that they were very quick witted. The other names for the jesters in the sources are fool and midget. The origins of jesters go back to ancient times. Jesters used their skills to make a living, and they frequented palaces of the pharaohs, public festivals, theatres, and courts of both western and eastern countries. This study aims to shed light on the relationship between jesters and rulers through providing information on the professional jesters in mediaeval Turkish Islamic world. It is concluded that jesters primarily served and were intimate with those with power, authority, and wealth and especially rulers. The jesters were excused and not punished for their jokes, statements, and mockery. Insolence was the key to their career. Despite few in number, there are instances where jesters were warned or punished. They were a significant part of the entertainment in the past.

Özet

Maskaralar taklit, hikâye, şaka, alay ve yergi yoluyla içinde bulundukları ortamıneşelendiren, hizmetine girdikleri kişileri eğlendiren güldürü ustaları veoyuncularıydılar. Kıvrak bir zekâya sahip oldukları aktarılan hikâyelerebakılarak kolayca anlaşılabilir. Kaynaklarda maskaradan başka soytarı, cüce,delkak, mudhik kelimeleri de geçmektedir. Maskaralığın tarihi ise çok eski çağlarakadar gider. Geçimlerini, meslek haline getirdikleri bu iş ile sağlayanmaskaralar, firavunların sarayında, Avrupa’da eğlencelerde, tiyatroda ve gerekbatı gerekse doğuda saraylarda görülmüşlerdir. Araştırmanın amacı OrtaçağTürk-İslâm dünyasında bir meslek olarak maskaralık ve maskaralar hakkındabilgi vererek özellikle hükümdarların hizmetine giren maskaralarınhükümdarlarla olan ilişkilerine ışık tutmaktır. Çalışma sonucunda, maskaralarıngüç, otorite ve servet sahibi kişilerin, bilhassa hükümdarların hizmetinegirdikleri, onlara son derece yakın oldukları, şakalarından, söz ve taklitlerindendolayı mazur görüldükleri ve cezalandırılmadıkları ortaya konulmuştur.Cüretkârlık mesleklerinin olmazsa olmazıydı. Ancak yine de az olmakla birlikteuyarı veya ceza aldıklarını gördüğümüz maskaralar vardır. Onlar bizden öncekidünyanın eğlence hayatının önemli bir parçasıydılar.