Religious, social and economical situation of the Armenians who lived in Eastern and South eastern parts of anatolia during the oq qoyunlu state

Ak koyunlular devrinde Doğu ve Güneydoğu anadolu bölgesi'nde yaşayan Ermenilerin dini, sosyal ve ekonomik durumu

Abstract

By the dissolution and fall of the Mongol-Ilkhanid State, Aq-Qoyunlu state was established who also was called Bayindir in the eastern and southeastern parts of Anatolia. Turkmen clan and tribes, who were the main elements of the state, but there were also Arabs, Kurds and Christian communitise too. The most crowded local community was the Armenians who live in the district and cities. Aq-Qoyunid rulers pacified the Armenians in the state system and removed the religious lines. At the end the Armenians without separation and tension lived together with Turkmens. Thus, as the time went on Turkmens, who left the nomad lifestyle and settled in the cities, realised the abilities of the Armenians in trade and craft and used that. The Armenians addressed the Turkish community s needs and were not exposed the religious persecution. The Armenians got a religious freedom and restored and established their own churches. For that restoration and construction, the Aq-qoyunlu rulers gave financial support and they followed a tolerant and protectionist policy towards them. Even Muslim historians accused them of treachery to Islam . In fact, the rulers of Aq-qoyunlu were faithful Muslims and Turks. Only, they behaved the Armenians, who were under their authority, with due regard. This was an obligation of Turkish administration understanding.

Özet

Moğol-İlhanlı Devletinin çöküşü ve parçalanışıyla birlikte, Diyarbakır merkez olmak üzere Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Bayındır adı ile de anılan Ak Koyunlu Devleti kuruldu. Ak Koyunlu devletinin asli unsurunu her ne kadar Türkmen boy ve oymakları oluşturmakta idiyse de, yerli Hıristiyan cemaatler de vardı. Yerli Hıristiyan cemaatlerin en kalabalığını da kasaba ve şehirlerde oturan Ermeniler oluşturmaktaydı. Ak Koyunlu Beyleri de şehir ve kasabalarda oturan Ermenileri, Ak Koyunlu sistemi içerisinde uzlaştırarak dinsel hatları ortadan kaldırdılar. Sonunda Ermeniler ayrılık ve gerginlikten uzak bir şekilde Türkmenler ile birlikte yaşamaya başladılar. Bu itibarla, zamanla konar-göçerliği bırakarak kasaba ve şehirlere yerleşen Türkmenler, Ermenilerle beraber yaşama yoluna gittiler ve Bizansta olduğu gibi dinsiz avına tabi tutulmadılar. Kendi dini inançlarında serbest bırakılan Ermeniler, kendi manastır ve kiliselerini tamir ve inşa ettiler. Bu kiliselerin tamir ve inşasına Ak Koyunlu Beyleri de mali yardımda bulundular ve kendi tebaası olan Ermenilere karşı çok müsamahalı ve korumacı bir siyaset takip ettiler. Hatta bundan dolayı Ak Koyunlu Beyleri Müslüman Tarihçiler tarafından İslama ihanet ile suçlandılar. Oysa Ak Koyunlu Beyleri iyi bir Türk ve Müslüman idiler. Sadece idareleri altına yaşayan Ermenilere insani saygı çerçevesi içerisinde davranıyorlardı. Bu da Türklerdeki yönetim anlayışının bir gereği idi.