Journals / Türk Dünyası Araştırmaları / 2013 / Cilt: 103 - Sayı: 205

The geopolitics of Turkestan and Its gradually increasing importance

Kutup(suz!) Dünyada Türkistan'ın jeopolitiği ve giderek artan önemi

Pages
137–154
DOI
—

Abstract

Turkestan is a large geography where people with various culture, language and religion live. There was a bipolar world at the Cold Warin the period of Soviet Union. One end of this pole was SU and the other one was USA. In this period, Turkestan was under the control of Russia. With the collapse of Soviet Union, there became a strategic gap in the Turkestan. As a result of this gap, a new struggle was started between USA, EU, China and Turkey over the Turkestan. In addition, following the 9/11 attacks, the issue gained a different dimension appeared upon the USA invasion of Afghanistan and struggle against terrorism was initiated. On the other hand, Afghanistan based drug, human and arm trafficking brought about all the faces to turn upon the Turkestan. EU tried to repair the relations with the Turkestan countries by expecting improvements at such issues as human rights and democracy. Claiming similar things, USA underestimated these conditions in some occasions in order to reach Afghanistan. This article aimed at explaining how and why Turkestan geopolitics after 1991 attracted so much attention in a transfer from bipolar world to non-polar (!) world.

Özet

Türkistan, değişik kültür, dil ve dinden insanın yaşadığı büyük bir coğrafi alandır. Sovyetler Birliği dönemindeki Soğuk Savaş ta iki kutuplu bir dünya vardı. Kutbun bir tarafı Sovyetler Birliği, diğer tarafı ABD idi. Bu dönemde Türkistan Rusyanın kontrolü altındaydı. Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla Türkistanda stratejik bir boşluk ortaya çıktı. Bu boşluk sonucunda Rusya, ABD, AB, Çin ve Türkiye arasında Türkistan üzerinde yeni bir mücadeleye başladı. Ayrıca 11 Eylül saldırısının ardından ABD- nin Afganistana müdahalesi üzerine olay farklı bir boyut kazanmış terörle mücadele de başlamıştır. Yine Afganistan kaynaklı uyuşturucu, insan ve silah kaçakçılığı da Türkistana gözlerin çevrilmesine neden oldu. AB, Türkistan devletlerinden insan hakları, demokrasi gibi konularda ilerleme kaydetmeyi bekleyerek ilişkilerini düzenlemeye çalışmaktadır. ABD de aynı şeyleri iddia ederek Afganistana ulaşabilmek için bu şartları zaman zaman görmezden gelmiştir. Bu makale 1991den sonra Türkistan jeopolitiğinin iki kutuplu dünyadan kutup(suz)! dünyaya nasıl ve neden çok fazla ülkenin dikkatini çektiğini anlatmaktadır.