Journals / Türk Dünyası Araştırmaları / 2015 / Cilt: 109 - Sayı: 215

The Turks - Armenian Relations In Samsun And Its Neighbourhood From The Second Half of 19th Century to The End of 1st World War

XIX. YÜZYILIN İKİNCİ YARISINDAN BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI SONUNA KADAR SAMSUN VE ÇEVRESİNDE TÜRK-ERMENİ İLİŞKİLERİ

Pages
35–64
DOI
—

Abstract

Being an important inport and export harbour opening to Anatolia, Samsun was converted to a significant center by Armenian secret groups from the end of 19th century and then as in many places of Anatolia in 1895 some unrest between Armenians and Muslims broke out in Samsunand its neighbourhood. In the events took place in Samsun, Ünye, Çarşamba,Hawza and Vezirköprü there were some casulties and lootings. Withthe outbreak of 1st World war Armenians in Samsun and its neighbourhood- due to the misleading instructions of secret groups - provided weaponsand arsenal with the other Armenians living in internal parts of Anatolia.According to the Law of Conveyance and Settlement enacted by OttomanState on 1st June 1915, Armenians in Samsun and its neighbourhood weresubjected to forced migration, too. However, with the end of 1st World War,those Armenians who had been forced to migrate were allowed to get back,and thus some of those Armenians who were setteled in some other districtsgot back to Samsun.

Özet

Anadolu'ya açılan önemli ihracat ve ithalat limanı olan Samsun, XIX.yüzyılın sonlarından itibaren Ermeni komitacılar tarafından önemli bir üs haline getirilmiştir ve 1895 yılında Anadolu'nun pek çok yerinde olduğu gibi Samsun ve çevresinde de Müslümanlarla Ermeniler arasında birtakım huzursuzluklar ortaya çıkmıştır. Samsun, Ünye, Çarşamba, Havza ve Vezirköprü'de meydana gelen olayda birtakım ölümler meydana gelmiş ve evler yağmalanmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla Samsun ve çevresindeki Ermeniler komitacıların talimatları gereğince, iç kısımlardaki Ermenilere silah ve mühimmat nakliyatında yardımcı olmuşlardır. Osmanlı Devleti'nin 1 Haziran 1915 tarihinde yürürlüğe giren Sevk ve İskân Kanunu gereğince Samsun ve çevresindeki Ermeniler de tehcire tabi tutmuştur. Ancak Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesi üzerine tehcir edilen Ermenilerin geri dönmelerine izin verilmiş ve bu kapsamda Samsun'dan başka mahallere sevk edilen Ermenilerin bir kısmı geri dönmüştür