Bafra’nın (Samsun-Türkiye) halk ilaçları

Abstract

Objective: In this study, determination and documentation of folk medicines that are being used by indigenous people in Bafra was aimed.Materials and methods: Scientific trips were organised to the region and folk medicines were identified by interviewing individuals which have knowledge of folk medicine. One hundred and fifty-five plant samples were collected during the study. Obtained data were statistically analysed by using four quantitative indices; “informant consensus factor”, “use value”, “relative frequency of citation” and “cultural importance index”.Results: Fifty-three genera and 62 taxa belonging 33 families were recorded to be used in the treatment of different diseases. The usage of five species (Anthemis coelopoda var. coelopoda, Tanacetum corymbosum, Quercus frainetto, Salvia forskahlei and Lavatera punctate) as folk medicine was previously undocumented in Turkey. In addition, new usages of 13 folk medicines [Allium porrum, Brassica oleracea, Corylus maxima, Foeniculum vulgare, Helianthus annuus, Melissa officinalis subsp. altissima, Petroselinum crispum, Plantago major subsp. intermedia, Prunus avium, Punica granatum, Sedum pallidum, Vitis sylvestris and Zea mays] in Turkey were also detected. Folk medicines are mostly used for muscle-skeletal (FIC = 0.6935), respiratory (FIC = 0.6909) and dermatological system disorders (FIC = 0.5555). In addition, Cydonia oblonga (UV

Özet

Amaç: Bu çalışmada Bafra'da yerel halk tarafından kullanılan halk ilaçlarının belirlenmesi ve belgelenmesi amaçlanmıştır.Materyal ve metod: Bölgeye bilimsel geziler düzenlenmiş ve halk ilacı konusunda bilgi sahibi kişilerle görüşülerek halk ilaçları tespit edilmiştir. Çalışma esnasında 155 bitki örneği toplanmıştır. Elde edilen veriler 4 kantitatif indeks kullanılarak istatiksel olarak analiz edilmiştir: "Fikir birliği faktörü", "Kullanım değeri", "Bağıl alıntılanma sıklığı" ve "Kültürel önem indeksi".Bulgular: 33 familyadan 53 cins ve 62 taksonun çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanıldığı kaydedilmiştir. 5 türün (Anthemis coelopoda var. coelopoda, Tanacetum corymbosum, Quercus frainetto, Salvia forskahlei ve Lavatera punctate) Türkiye'de halk ilacı olarak kullanımına daha önce rastlanılmamıştır. Ayrıca, 13 halk ilacı için [Allium porrum, Brassica oleracea, Corylus maxima, Foeniculum vulgare, Helianthus annuus, Melissa officinalis subsp. altissima, Petroselinum crispum, Plantago major subsp. intermedia, Prunus avium, Punica granatum, Sedum pallidum, Vitis sylvestris ve Zea mays] Türkiye'de daha önce kaydedilmeyen yeni kullanımlar da tespit edilmiştir. Halk ilaçları en çok iskelet-kas (F = 0.6935), solunum (F = 0.6909) ve dermatolojik sistem hastalıklarında (FIC = 0.5555) kullanılmaktadır. Ayrıca, Cydonia oblonga (UV değeri = 0.23), Urtica dioica (UV değeri = 0.19), Sambucus ebulus (UV değeri = 0.18) ve Alium cepa (UV değeri = 0.16) Bafra'da en çok rapor edilen türlerdir.Sonuç: Bu çalışmayla halk ilaçlarının kullanımındaki azalma ve etnobotanik bilginin hızla kaybolmaya yüz tutması bir kez daha vurgulanmıştır. Bu nedenle bu önemli kültürel miras yok olmadan önce etnobotanik envanter çalışmalarının tüm Türkiye'de yapılması gerekmektedir