Kör- To See in Kutadgu Bilig: Polysemy, Metaphor and Grammaticalization

Abstract

This study focuses on a linguistic analysis of one of the perceptual verbskör- which has a high frequency rate in Kutadgu Bilig. In Kutadgu Bilig, one of the voluminous works of Islamic Turkish Literature, in addition to its conceptual meaning, to see ,the verb kör- is polysemous with its meaningsto comprehend , to know , and to perceive . At this point, this verb comes into prominence with its conceptual metaphorical value. Moreover, the perception verbkör- can be the subject of the grammaticalization process in Kutadgu Bilig. Especially with its meaning to experience , a grammatical improvement that can be labeled as an experience action form draws attention. All these improvements will be assessed in the light of the cognitive and typological studies on the perceptual verb KÖR- to see in Kutadgu Bilig.

Özet

Eldeki çalışma, Kutadgu Biligde sıklık değeri yüksek algı fiillerinden biri olan KÖR- fiilinin dilbilimsel incelemesi üzerine yoğunlaşmaktadır. İslamî Türk Edebiyatının en hacimli eserlerinden biri olan Kutadgu Biligde KÖR- fiili, fiziksel görme (vision) anlamlarının dışında anlamak, bilmek, idrâk etmek, tecrübe etmekgibi çok anlamlı yapılar da sergilemektedir. Bu anlamda KÖR- algı fiili, kavramsal metafor değeriyle de öne çıkmaktadır. Ayrıca KÖR- algı fiili, Kutadgu Biligde gramerleşme süreçlerine de konu olabilmektedir. Özellikle tecrübet et- anlamıyla deneme kılınışı şeklinde adlandırabileceğimiz gramatikal bir gelişim, dikkati çekmektedir. Bütün bu gelişimler, GÖR- algı fiili üzerine yapılan tipoloji ve idrâk dilbilimi çalışmaları ışığında değerlendirilecektir.