A School of Orientology and Turcology Under the Service of Tsarist Autocracy: An Overview on Foundation and Activities of the Armenian Lazarev Instutute for Oriental Languages in the 19th Century

ÇARLIK OTOKRASİSİNİN HİZMETİNDE BİR ŞARKİYAT VE TÜRKOLOJİ MEKTEBİ: XIX.YÜZYILDA ERMENİ LAZAREV ŞARK DİLLERİ ENSTİTÜNÜN KURULUŞU VE FAALİYETLERİNE GENEL BİR BAKIŞ

Abstract

Lazarev Institute of Oriental Language was founded in Moscow in1814 by the financier Lazarean family as an Armanian charity school. TheLazareans (Lazarevs) was originally a prosperous merchant family emigrated toRussia from Persia in 1747. In Moscow they opened a silk factory and mercantile entreprises. Hovannes Lazarean (1735-1801) whose last will was founding of anArmenian school was an influential counsellor of the Russian imperial policy to theCaucausia. The family's wealth enabled them to advance the affair of the Armaniansin Russia, in Transcaucausia and even in Persia. The Educational institution wasnamed the Lazarev Institute of Oriental Language in 1827 by the state and theInstitute served as a special gymnasium that teached languages of Armanian, Persian,Turkish, and Arabic especially for the civil and military bureaucracy of the imperialRussia and trained teachers for Armanian schools in Russia. Beside the Armenianand Russian civil servants, also Russian scholars specializing in Caucasian andMiddle Eastern studies received their education at the Institute. In the second half ofthe 19th century, Russian conquest of Caucasia and military policy into CentralAsia made the Institute even more necessary for imperial concerns. In this survey wewill attempt to explain to the story of Lazarev Institute of Oriental Language in thecontex of orientalism and imperial politics.

Özet

Lazarev Şark Dilleri Enstitüsü sermayedar Lazarev ailesi tarafından bir Ermeni mektebi olarak 1814'te Moskova'da kuruldu. Lazaryanlar 1747'de İran'dan Rusya'ya göçen müteşebbis ve tüccar Ermeni bir ailedir. Aile Moskova'da tekstil imalâtı ve ticaret ile zenginleşir. Mektebin kurucusu Ovanes Lazaryan , II.Katerina'nın sarayında nüfûz sahibi bir isimdir. Kafkasya'ya yönelik Rus emperyal siyasetinin belirlenmesinde de siyasî bir müşavir olarak nitelendirilebilir. Ailenin iktisadî ve siyasî nüfûzu Rusya, Kafkasya ve hatta İran'daki Ermenilerle ilgili politik meselelerde müdahil olmalarına imkân vermiştir. 1827'de Lazarev Şark Dilleri Enstitüsü'ne tahvil edilen mektep, özellikle Kafkasya'daki Rus bürokrasisi ve Ermeni mektepleri için Ermenice, Farsça, Türkçe ve Arapça bilen memur, mütercim ve muallim yetiştiren hususî bir gimnazyum olarak hizmet edecektir. Ermeni ve Rus memurlar yanında Kafkasya ve Yakın Şark üzerine ihtisaslaşan oryantalistler de yetiştirmeye başlar. Yüzyılın ikinci yarısında, Kafkasya'nın Rusya'ya tam olarak iltihâkı ve Rusya'nın Orta Asya'da ilerlemesi, enstitüyü imparatorluğun siyasî ve askerî çıkarları için daha önemli bir hâle getirdi. Bu dönemde Rusya otokrasisinin emperyal politikalarının bir vasıtası olması yanında enstitü, Rusya Şarkiyatçılığına, özellikle Yakın Şark çalışmalarına da hizmet edecektir. XX. Yüzyıl Rusya Türkolojisinin önemli isimlerinin yetiştiği ve ders verdiği bir kurum olarak Sovyet İlimler Akademisi'ne bağlanacaktır.