Doğu Anadolu’daki tüberküloz hastalarının klinik ve sosyal özellikleri

Clinical and social characteristics of the patients with tuberculosis in Eastern Anatolia

Ömer ARAZ, Leyla SAĞLAM, Turgut YAPANOĞLU, Arzu MİRİCİ, Bülent AYDINLI, Hasan KAYNAR, Metin AKGÜN, Kemalettin ÖZDEN

Abstract

Tuberculosis (TB) is an important public-health problem. The risk factors for TB are well-known. However, there may be some regional differences. In this study, we aimed to investigate the demographic characteristics and regional risk factors for TB and to discuss possible explanations for the difference. The study included totally 253 hospitalized patients (145 male and 108 female, with an average age 38 ± 18) with TB (117 pulmonary and 136 extrapulmonary) between 1997 and 2004. Their demographic and clinical characteristics were reviewed. TB frequency was higher among the non-working females in urban area (38.3%). TB was also common in farmers which are male (19.8%). TB frequency was higher in the school persons including students, the teachers and the school officials (14.6%) and in the building workers compared with the other workers. There were a history of previous TB, TB exposure (mostly from family members) and associated disease in 10.3%, 14.2% and 17.4% of cases, respectively. The most encountered associated disease was diabetes. The results indicate that TB was most common among non-working females and was also increased among the men in rural areas, and schools seem to be an important source of TB transmission. Thus, an effective control program covering the treatment of cases with active disease, such as directly observed treatment, and especially preventive measures should be considered to control the disease transmission in our region.

Özet

Tüberküloz (Tbc) önemli bir halk sağlığı problemi olup, Tbc’ye yol açan risk faktörleri iyi bilinmektedir. Ancak risk faktörleri açısından bölgesel farklılıklar olabilir. Bu çalışmada, bölgemizdeki Tbc hastalarının demografik özelliklerini ve risk faktörlerini belirlemeyi ve olası nedenlerini tartışmayı amaçladık. Çalışmaya, 1997-2004 yılları arasında hastanemizde tanı konulan, ortalama yaşları 38 ± 18 yıl olan, 145’i erkek 108’i kadın olmak üzere toplam 253 hasta (117’si pulmoner, 136’sı ekstrapulmoner) alındı. Demografik ve klinik özellikleri gözden geçirildi. Tbc en sık şehir merkezinde ve özellikle ev hanımlarında görülmekteydi (%38.3). Kırsal alanda ise çiftçilikle uğraşan erkeklerde daha sık görülmekteydi (%19.8). Yine Tbc sıklığı okullarda (öğrenci, öğretmen veya memur) fazla idi (%14.6). İnşaat işçilerinde de diğer iş kollarına göre daha fazla görülmekteydi. Olguların %10.3’ünde geçirilmiş Tbc, %14.2’sinde temas (çoğunlukla aile bireylerinden) ve %17.4’ünde ek hastalık öyküsü vardı. En sık rastlanan ek hastalık, diyabet idi. Sonuç olarak; Tbc şehir merkezlerinde kadınlarda, kırsal alanlarda ise erkeklerde daha sık görülmekteydi. Okullar Tbc gelişimi açısından önemli bir kaynak olarak görülüyordu. Bölgemizde Tbc’nin önlenebilmesi için olguların etkin bir şekilde tedavi edilmesi (doğrudan gözetimli tedavi gibi) ve özellikle koruyucu önlemleri içeren etkin bir kontrol programına gereksinim olduğu görülmektedir.