A COMPARISON ATTEMPT REGARDING TO THE LOOK OF ŞEYH GÂLIB AND MEHMET ÂKIF TO MANKIND BY TAKING THEIR POEMS AS A REFERENCE

BİRER ŞİİRİNDEN HAREKETLE ŞEYH GÂLİB VE MEHMET ÂKİF'İN İNSANA BAKIŞI ÜZERİNE BİR KARŞILAŞTIRMA DENEMESİ

Abstract

Şeyh Gâlib is an important Divan poet. Moreover, he is deemed to be the last great representative of Divan poetry Mehmet Âkif (1873-1936 ) is one of the most important poets of themodern Turkish poetry. Such that, there are very few poets that areable to incorporate life to poem and poem to life as much as MehmetÂkif. The common feature of Şeyh Gâlib and Mehmet Âkif is that thepersonality of both poets are impasted with an Islamic sensitivity.However it is well known that the Şeyh Gâlib's point of view towards theworld is shaped by mevleviyeh while there are not much traces ofIslamic mysticism in Mehmet Âkif. The problem of our article is how thelook of these two poets (whose conception of the world are basically thesame) towards mankind are. Because, in one of his articles, MehmetKaplan stated that(Researches on Turkish Literature-2-, Dergah Yay.,2.pbl., Ist., 1994, p.34) there is a content similarity between ŞeyhGâlib's "Tercî-i Bend" poem concerning mankind and "Human" poem ofMehmet Âkif. In our article, we tried to compare the look of two poetstowards mankind taking the aforementioned poems as a reference. Theresult of the comparison is as follows: While Mehmet Âkif showssimilarity with Şeyh Galip in their opinions about the value and degreeof the mankind coming from its creation circumstance; they areseparated regarding their opinions about the status of mankind in theworld. Mehmet Âkif significantly dignifies mind and emphasizes thecontact of mankind with the world. The epiphanies of this contact onemotion and thought plan are mentioned one by one. Şeyh Gâlib ratheremphasizes the inner world of mankind and its contat with the spiritualworld.

Özet

Şeyh Gâlib önemli bir Divan şairidir. Hatta, yaygın kanaate göre o, Divan şiirinin son büyük temsilcisi olarak kabul edilmektedir. Mehmet Âkif de modern Türk şiirinin önemli şairlerinden biridir. Öyle ki, modern Türk edebiyatında Mehmet Âkif kadar hayatı şiire şiiri de hayata dâhil edebilme başarısı gösteren pek az şair vardır. Şeyh Gâlib ile Mehmet Âkif'in ortak yönü her iki şairin de kişiliğinin İslamî bir duyarlılıkla yoğrulmuş olmasıdır. Ancak Şeyh Gâlib'in dünyaya bakış açısını Mevleviliğin şekillendirdiği, Mehmet Âkif'te ise tasavvufî izlerin pek olmadığı malumdur. Makalenin problemi, temelde aynı dünya görüşüne sahip olan bu şairlerin "insana bakış"ının nasıl olduğudur. Zira, Mehmet Kaplan bir yazısında (Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar-2-, Dergah Yay., 2.bsk., İst., 1994, s.34) Şeyh Gâlib'in insanı ele alan bir "Tercî-i Bend"i ile Mehmet Âkif'in "İnsan" adlı şiiri arasında muhteva yakınlığı olduğunu ifade etmektedir. İşte bu makalede söz konusu şiirlerinden hareketle iki şairin insana bakışı mukayese edilmeye çalışılmıştır. Mukayesenin neticesi kısaca şöyledir: Mehmet Âkif, insanın yaratılış keyfiyetinden gelen değeri ve mevkii husûsundaki görüşleri yönüyle Şeyh Gâlib'le birleşirken; dünyadaki konumu noktasında ondan ayrılır. Mehmet Âkif'te akıl önemli ölçüde yüceltilmiş; insanın dünya ile irtibatı üzerinde durulmuştur. Bu irtibatın duygu ve düşünce planındaki tezahürleri de bir bir dile getirilmiştir. Şeyh Gâlib ise daha çok insanın iç dünyası ve onun manevî âlem ile olan irtibatına eğilmiştir.