READING THE 1948 AND 1967 ARAB-ISRAELI WARS THROUGH TURKISH ISLAMIC THOUGHT; CONTINUITIES AND CHANGES

1948 ve 1967 ARAP İSRAİL SAVAŞLARINI TÜRKİYE İSLAMCILIK DÜŞÜNCESİ ÜZERİNDEN OKUMAK; SÜREKLİLİK VE KIRILMALAR

Abstract

This study will draw attention to the two important historicalmoments during the Palestinian conflict and will focus how they havebeen perceived and been debated among the Turkish Islamism. These twoimportant moments to be focused are the 1948 Arab-Israeli War whichemerged immediately after the establishment of Israel, and the 1967 SixDays War, which occurred almost 20 years after the first one and lastedonly six days. In both wars, the Arabs have been defeated, and the newlyestablished state of Israel got a chance to increase his power in the regionand strengthened their policies towards the vulnerable region. Moreover,both wars brought about critical ruptures and renewals within the ideasof nationalism, socialism, and Islamism as the political thought of ArabWorld. Firstly, in this work, it will be analyzed how these changes areperceived and discussed from the perspective of a different Islamiccountry which out of the region. In this regard, Turkey is an interestingexample with his different political attitudes to the region and moreimportantly the historical ties and relations with the societies of theregion. Then, after mentioning briefly as a matter of the Turkish Foreignpolicy approaches to these two major wars, I will focus the idea ofIslamism that has revealed itself in different forms in both periods andits approaching to these two important wars and aftermath. Although thePalestine-Israel issue has always been occupied an important place inthe Islamic thought in Turkey, because of its periodic changes at differenteras, Turkish Islamism has ascribed different meanings to thedevelopments in the region over these two wars. In the Turkish Islamicthought, on the one hand, there are some approaches to thesedevelopments in the region that have based on more global scale andexternal outbreaks, on the other hand, there are also approaches in bothcases that deal with the attitude of the Arab States and more generally the situation of Muslims in a self-criticism. Finally, in this study, all thesedebates will be handled through some effective Islamic periodicals suchas Sebilürresad, Büyük Doğu, Hilal and İslam as important grounds fordiscussing the issues of Islamic thought.

Özet

Bu çalışma Filistin Meselesinin tarihi seyrinde iki önemli olaya dikkat çekecek ve bu iki olayın dönemin Türkiye’sinde İslamcılık düşüncesi içinde nasıl algılandığı ve tartışıldığına odaklanacaktır. İncelenecek iki önemli olay İsrail’in hemen kuruluşu akabinde ortaya çıkan 1948 Arap-İsrail Savaşı ve bu savaştan yaklaşık 20 yıl sonra Arap Dünyası açısından yine bir dönemeç noktası oluşturacak olan 1967 tarihli Arap-İsrail Savaşıdır. Her iki savaşta da Arapların yenilgiye uğraması ile İsrail’in bölgede mevcut gücü artmış ve bölgeye dair geliştirdiği politikalarını daha da tahkim etme imkanını elde etmiştir. Bundan da öte her iki savaş Arap Dünyasının kendi içinde milliyetçilik- sosyalizm-İslamcılık tartışmaları bağlamında önemli düşünce kırılmalarını beraberinde getirmiş ve bu anlamda Arap dünyasında siyasi düşünceler olarak büyük değişim ve yenilenmeler beraberinde oraya çıkmıştır. Bu çalışmada bu süreçlere kısaca değinildikten sonra öncelikle bu kırılmaların bölge dışından farklı bir İslam ülkesi gözünden nasıl ele alındığı ve tartışıldığı üzerinde durulacaktır. Bu anlamda Türkiye bölge ile olan tarihi geçmişi birlikteliği ve sonrasında bölgeye dair geliştirdiği farklı politik tutumlar ile ilginç bir örnek oluşturmaktadır. Buradan hareketle her iki savaşın yaşandığı dönemde Türkiye’nin dış politika olarak meseleye yaklaşımı da kısaca aktarıldıktan sonra asıl olarak her iki farklı dönemde kendisini farklı şekillerde ortaya koyan bir düşünce akımı olarak İslamcılık düşüncesinin bu iki önemli savaşa ve sonrası yaşananlara karşı yaklaşımı ele alınmış olacaktır. Türkiye’de İslamcılık düşüncesinde Filistin Meselesi her zaman önemli bir yer tutmakla beraber farklı dönemlerde İslamcı düşüncenin kendi dönemsel değişmeleri ve iç farklılaşmaları bu iki savaş üzerinden de bölgedeki gelişmelere karşı farklı anlamlandırmaların ve tepkilerin doğmasını beraberinde getirmiştir. Bölgede yaşanan bu gelişmeleri İslamcılık düşüncesi içinde daha küresel ölçekte ve dış mihraklara dayanarak ele alan yorumlama biçimleri olduğu gibi her iki olayda da Arap Devletlerinin tutumunu ve daha genelde Müslümanların durumunu bir özeleştiri içinde ele alan yaklaşımlar da mevcuttur. Tüm bu tartışmalar dönemin İslamcı düşüncesinin tartışıldığı önemli bir zemin olarak Sebilürreşad, Büyükdoğu, Hilal Dergisi ve İslam Mecmuası gibi bir takım süreli yayınlar üzerinden aktarılarak ele alınacaktır.