Hekimlerin klinik etik danışmanlığına ilişkin tutumları: Türkiye’den bir araştırma çalışması

Physicians’ attitudes toward clinical ethics consultation: a research study from Turkey

Funda Gülay KADIOĞLU, Rana CAN, Nuri Selim KADIOĞLU, ÖNER Sibel YALÇIN, Selda OKUYAZ

Abstract

Aim: To identify the reasons why physicians request or do not request ethics consultation and to determine the priority of ethical issues for those demanding consultation. Materials and methods: This survey was conducted using a self-administered questionnaire, and 270 clinicians (surgeons and internists) from 3 different medical school hospitals were included. The questionnaire consisted of Likerttype statements related to the reasons for requesting or not requesting ethics consultation and a ranking list of ethical dilemmas according to the physicians’ priorities. Results: Of all clinicians, 40.4% were employed in surgical departments and 59.6% in internal medicine departments. Most of the physicians (90%) stated that they wanted to demand ethics consultations. The first reason surgeons gave for demanding consultation was a desire to receive help with judicial problems; among internists, the most common reason for demanding a consultation was to achieve a clear conscience (P > 0.05). “Withdrawal of life-support-system decision” was determined to be the main subject for which clinicians requested ethics consultations. Conclusion: The results of this study indicate that clinicians require ethics consultations; nevertheless, it is a fact that there is a limited number of requests and inadequate experience with applying. This situation may be caused by the lack of clinical ethics support services that deal with ethics consultation in Turkey.

Özet

Amaç: Çalışmamızın amaçları hekimlerin etik danışmanlık talep etme ya da etmeme gerekçelerini saptamak ve danışmanlık talebinde hangi etik sorunlara öncelik verildiğini belirlemektir. Yöntem ve gereç: Bu araştırma katılımcı tarafından doldurulan bir anket uygulanarak gerçekleştirilmiş ve üç ayrı tıp fakültesi hastanesinde görev yapmakta olan 270 klinisyen (cerrah ve dâhiliyeci) bu araştırmaya dâhil edilmiştir. Anket, etik konsültasyonu talep etme ya da talep etmeme gerekçeleriyle ilişkili Likert türünde ifadeler içeren bir bölümden ve hekimlerin öncelemelerine göre etik sorunların sıralandığı bir listeden oluşmaktadır. Bulgular: Araştırmaya katılan klinisyenlerin % 40,4’ü cerrahi bölümünde, % 59,6’sı ise dahiliye bölümünde görev yapmaktadır. Hekimlerin çoğunluğu (% 90) etik danışmanlık talebinde bulunmak istediklerini belirtmiştir. Etik danışmanlık talebi için cerrahların ilk gerekçesi “hukuki bir sorunda yardımcı olması” iken, dâhiliyecilerin ilk gerekçesi “vicdani rahatlık” olmuştur (P > 0,05). Etik danışmanlık talep eden klinisyenlerin öncelik verdikleri başlıca etik sorun ise “yaşam destek sisteminin kapatılması kararı” olmuştur. Sonuç: Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar klinisyenlerin etik danışmanlığa gereksinim duyduğunu göstermektedir. Ancak yine de sınırlı sayıda danışmanlık talebinde bulunulduğu ve uygulamada yeterli bir tecrübenin söz konusu olmadığı da bir gerçektir. Bu durumu ülkemizdeki klinik etik danışmanlıkla ilgili birimlerin eksikliği ile açıklamak olanaklıdır.