Journals / Turkish Journal of Earth Sciences / 2001 / Cilt: 10 - Sayı: 2
Kuzey Anadolu fay sisteminde tanımlanan sol yanal atımlı bir fay kuşağı Dodurga fay kuşağı ve 6 Haziran 2000 tarihli Orta (Çankırı-Türkiye) depremi
- Pages
- 69–82
- DOI
- —
Abstract
The Ismetpaşa-Kargı section of the North Anatolian Fault System (NAFS) consists of six subfault zones, namely the Eskipazar, the Ulusu, the Tosya, the Çerkeş-Kurşunlu, the Devrez and the newly detected Dodurga fault zone (DFZ). Together these fault zones form a well-developed dextral strike-slip-faulting pattern, in which the DFZ is an antithetic secondary strike-slip component, indicated by focal-mechanism solutions of moderate and large earthquakes that have occurred in the Ismetpaşa-Kargı section of the NAFS. The DFZ is a $sim$36-km-long, $sim$N-S-trending strike-slip structure located in the area between Saçak village in the north and Kösrelik village in the south. Pre-Upper Pliocene rocks are cut and tectonically offset for a distance of about 6 km. Upstream tributaries of the Devrez River are deviated in the shape of an "S" and are offset sinistrally up to 2.5 km. These values explain a 2.3 mm/yr rate of slip on the DFZ. In addition, several Plio-Quaternary pull-apart basins occur within the DFZ. An intermediate-magnitude (Mw= 6.0), shallow-focus earthquake, the Orta earthquake, struck on Tuesday, June 6, 2000, at 5:42 (local time) in the Orta area, and resulted in two deaths and severe damage to a total of 4842 structures, almost all of rural-style construction. Most of severe damage was confined to a narrow area along the Dodurga fault; that is, the master strand of the DFZ. Isoseismal lines display an ellipsoidal pattern with a long axis that parallels the Dodurga fault. Both fore- and after-shocks of the June 6, 2000 Orta earthquake form a highly concentrated, N-S-trending distribution pattern that parallels the DFZ. Focal-mechanism solutions of the main shock carried out by various seismographic stations, except for DER-DDR station, indicate sinistral strike-slip faulting with a normal-slip component. Consequently, taken together these field observations and seismological data indicate that the Dodurga fault is an antithetic sinistral strike-slip structure included in the NAFS, and that the June 6, 2000 Orta earthquake resulted from its activation.
Özet
Kuzey Anadolu Fay Sisteminin (KAFS) İsmetpaşa-Kargı bölümü Eskipazar, Ulusu, Tosya, Çerkeş-Kurşunlu, Devrez ve yeni tanımlanan Dodurga fay kuşağı (DKF) olmak üzere altı adet alt-fay kuşaklarından oluşur. Bu fay kuşaklarının tamamı iyi gelişmiş sağ yanal-atımlı fay deseni oluşturur ve bu sistem içerisinde DFK yanal atım bileşeni! ikincil antitetik yapıyı temsil eder. Yaklaşık 36 km uzunluğunda ve kuzey-güney uzanımlı bir yanal-atımlı fay olan DFK, kuzey de Saçak ve güneyde Kösrelik köyleri arasında yeralır. Üst Pliyosen öncesi kaya topluklarını kesen ve öteleyen fay kuşağı boyunca belirlenen hareket 6 km kadardır. Devrez ırmağının memba dereleri "S" şekilli dönmüş ve sol yanal olarak 2.5 km' ye kadar atılmıştır. Bu değerler, DFZ üzerinde 2.3 mm/yr kayma miktarı verir. Bunlara ilaveten DFZ üzerinde birçok Pliyo-Kuvaterner çek-ayır havzalar gelişmiştir. Orta ölçekli (Mw = 6.0) ve sığ odaklı, Orta depremi, 6 Haziran 2000 salı sabahı saat 5.42 (yerel zaman ile) Orta bölgesini vurdu. Deprem, iki ölüme ve çoğu ağır olmak üzere kırsal tarzda inşa edilmiş toplam 4842 yapının hasar görmesine neden oldu. Çoğunlukla hasar DFZ'nin ana kolu olan Dodurga fayı üzerinde dar bir kuşakta oluştu. Eşdeğersismik eğrilerinin uzun ekseni Dodurga fayına parallel uzanan elipsoidal bir desen oluşturur. 6 Haziran 2000 Orta Depremin öncül ve ardçıl depremlerinin dağılımı kuzey-güney yönünde bir yoğunlaşma gösterip, Dodurga fay kuşağına paralellik sunarlar. DER-DDR dışında çeşitli sismograf istasyonlarında yapılan odak mekanizması çözümlemeleri normal bileşenli sol yanal-atımlı faylanma göstermektedir. Sonuç olarak, arazi jeolojisi gözlemleri ve sismik veriler birlikte Dodurga fayının KAFS'i içinde antitetik sol yanal-atımlı fay olduğunu ve 6 Haziran 2000 Orta depreminin bu fayın hareketlenmesi ile oluştuğunu ortaya koymaktadır.