Origin and tectonic significance of the metamorphic sole and isolated dykes of the Divriği ophiolite (Sivas, Turkey): Evidence for slab break-off prior te ophiolite emplacement

Abstract

Orta Anadolunun doğusunda yer alan Geç Kretase yaşlı Divriği ofiyoliti tabandan tavana doğru ofiyolitik melanj, metamorfik dilim ve okyanusal litosfer kalıntılarını içermektedir. Ofiyolitik melanj tabanda Erken Karbonifer-Kampaniyen yaşlı Munzur Kireçtaşlarını (Toros platformu) bindirmeli bir dokanakla üzerler ve tavanda ise metamorfik dilim tarafından tektonik dokanakla örtülür. Metamorfik dilim amfibolü plajiyoklaslı amfibolü plajiyoklas-amfibol şist, plajiyoklas-epidot-amfibol şist ve kalk-şist kayaçları ile temsil edilmektedir. Okyanusal litosfer kalıntıları volkanikler hariç tam bir kesit sunarlar ve manto tektonitleri, ultramafik-mafık kümülatlar, izotropik gabrolar ve levha dayklan ile temsil edilirler. İzole dayklar metamorfik dilim ve manto tektonitlerini değişik yapısal seviyelerde keserler. Divriği ofiyolitinin tabanında yer alan metamorfik dilime ait kayaçlar farklı jeokimyasal özelliklerine göre iki farklı gruba ayrılabilirler. Birinci grup toleyitik (Nb/Y=0.07-0.18) ikinci grup ise alkalen (Nb/Y= 1.77-3.48) kimyadadır. Kondrite göre normalize edilmiş nadir toprak element diyagramı, N-MORB'a göre normalize edilmiş örümcek diyagramı ve tektonik ortam belirleme diyagramları birinci gruba ait metamorfik kayaçların ada yayı toleyitik bazaltlarından, ikinci gruba ait metamorfik kayaçların ise kıta içi alkali bazaltlarından türediklerini işaret etmektedir. Metamorfik dilim ve manto tektonitlerini kesen izole dayklar alkalen (Nb/Y=0.68-2.l1) karakterde olup jeokimyasal açıdan kıta içi bazaltlarına benzemektedir. Jeokimyasal veriler Divriği ofiyolitinin Geç Kretase'de Toros platformunun kuzeyinde okyanus içi dalma-batma zonu üzerindeoluştuğunu göstermektedir. Okyanus içi dalma-batma/bindirme sırasında ada yayı toleyitik bazaltları ve okyanus adası alkali bazaltlarının metamorfizmaya maruz kalıp Divriği ofiyoiitinin tabanına yerleşmiştir. Alkalen izole dayklar ise dalan levhanın kopması ile açılan astenosferik pencereden nüfuz eden zenginleşmiş eriyiklerin beslediği geç-evre magmatizması sonucu Divriği ofiyoiitinin Toros platformu üzerine yerleşmesinden hemen önce gelişmiştir.