Ölüm Üzerine Düşünmek: Sedat Veyis Örnek’in Anadolu Folklorunda Ölüm Çalışması

Özet

Sedat Veyis Örnek’in Anadolu Folklorunda Ölüm (1971) başlıklı çalışması ölüm öncesindeki,ölüm sırasındaki ve ölüm sonrasındaki âdetlerin çok sayıda örneklendirilmesiyle, bugünde özgünlüğünü ve biricikliğini koruyan kapsamlı bir çalışmadır. Örnek’in gençlik dönemindeyazdığı gazete yazılarında köye ve köylüye yaklaşımı, Anadolu Folklorunda Ölüm’de gelenekselkültürü kavrayışı, ayrıca geleneksel kültürü hümanist ve evrenselci bir bakışla ele alması, MaviAnadolucuların kültüre yaklaşımını çokça anımsatmaktadır. Örnek, çalışmasında, evrenselci birbakış açısıyla çok zengin bir halkbilimsel malzeme sunsa da detaylı bir biçimde işlenmiş bir yorumdabulunmamaktadır. Kendisi bu çalışmayı yapma nedeni olarak doğum ve evlilik üzerine çoksayıda çalışma yapılmış olmasına rağmen ölüm üzerine o kadar çalışılmamış olmasını göstermektedir.Örnek’in bu açıklaması kendisini ölüm üzerine çalışmaya iten nedenlerden sadece birisidir.Örnek’in gerek diğer akademik çalışmalarında ölüme ilişkin kullandığı malzemenin sıklığı, gerekyazdığı sanatsal metinler ile çevirilerinde ölüm temasının yoğunluğu, gerek Kore Savaşı deneyimigerekse babasını kalp rahatsızlığı yüzünden kaybetmesi ve kendisinin de ömrü boyunca geçirdiğikalp spazmları ve kalp krizleri yüzünden ölüm düşüncesi her an yanı başında biri olarak yaşamışolması bu konuya eğilmesini açıklamaktadır. Tüm bu nedenlerden ötürü de Anadolu FolklorundaÖlüm çalışmasında ölüme ilişkin âdetlerin oluşmasında ve işlenmesinde korkunun büyük biretken olduğunu ileri sürmesi hem metindeki psikanalitik kavramsallaştırmayı açıklamakta hem dekişisel dünyasından gelen motivasyonun anlaşılır olmasını sağlamaktadır.