Kelkit Çayından siltasyon ile tarıma yeni kazandırılan topraklarda azotlu ve fosforlu gübrelerin çeltik bitkisinin gelişimi ve bitki besin düzenine etkisi

Effect of nitrogen and phosphorus fertilization on the yield and nutrient status of rice crop grown on artificial siltation soil from the Kelkit River*

Abstract

The experiment was carried out on split plot design with four replications under greenhouse conditions. The pots containing 5 kg of soil which is collected from the 0-20 cm depth of artificial silation area made with silty water of Kelkit River were used for this study. Nitrogen at the rates of 0, 60, 120, 180 and 240 kg/ha as urea and phosphorus at the rates of 0, 50, 100 and 150 kg P2O5/ha as triple superphosphate were applied to the soil before sowing. Additionally potassium was applied at 40 kg K2O/ha level as K2SO4 per pot for normal plant growth. The Ribe rice variety was sown in 15th June, 1995 and plants were harvested in 9th October, 1995. Straw dry matter and grain yields were recorded and macro-nutrient (N,P,K) and micro-nutrient (Fe,Cu,Zn,Mn) content of straw and grain were analysed. Both nitrogen and phoshorus fertilization have increased the straw and grain yields of rice plant significantly. Maximum increase in straw yield, 29.84 g/pot, and grain yield, 13.99 g/pot, was obtained from 240 kg N/ha rate, on the other hand, 100 kg P2O5/ha had given the highest straw yield, 20.35 g/pot and grain yield, 9.35 g/pot, respectively. Macro-nutrient (N,P,K) and micro-nutrient (Fe,Cu,Zn,Mn) contents of straw and grain were significantly affected by N-fertilization, whereas only NPK content of straw and grain and only Mn content of grain were affected by P-fertilization. However, uptake of macro and micro-nutrients were significantly affected by N and P fertilizer rates.

Özet

Sera kosullarında tesadüf parselleri deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülen saksı denemesinde, siltasyon ile tarıma kazandırılan arazilerin 0-20 cm’lik kısımlarından örnekleme ile alınan topraklar 5’er kg toprak alabilen saksılara doldurulmustur. Arastırmada bitki olarak 5.6.1995 tarihinde Ribe çeltik çesidi ekilmistir. 0, 60, 120, 180 ve 240 kg N/ha dozlarında azotlu gübre üre seklinde, 0, 50, 100 ve 150 kg P2O5/ha dozlarında fosforlu gübre triple süperfosfat seklinde ekimle birlikte uygulanmıstır. Ayrıca her saksıya normal bitki gelisimi için 40 kg K2O/ha potasyumlu gübre K2SO4 seklide ekimle birlikte uygulanmıstır. Yaklasık 16 haftalık bir gelismeden sonra bitkiler 9.10.1995 tarihinde hasat edilerek sap ve dane agırlıkları belirlenmis ve bazı makro (N,P,K) ve mikro (Fe,Cu,Zn,Mn) besin elementi kapsamları tespit edilmistir. Arastırma sonuçlarına göre, en yüksek sap ve dane verimi ortalama olarak 29.84 ve 13.99 gr/saksı ile 240 kg N/ha uygulamasından elde edilmis, buna karsılık en yüksek sap ve dane verimleri ortalama olarak 20.35 ve 9.35 gr/saksı ile 100 kg P2O5/ha fosfor uygulamasından elde edilmistir. Sap ve danelerin makro (N,P,K) ve mikro (Fe,Cu,Zn,Mn) besin elementi kapsamlarında azotlu gübrelemeye baglı olarak önemli farklılıklar ortaya çıkmıstır. Fosforlu gübreleme ise yalnızca sap ve danelerin N,P,K kapsamı ile dane Mn kapsamı üzerine önemli bir etkide bulunmustur. Sömürülen makro ve mikro besin elementi miktarları ise azotlu ve fosforlu gübrelemeye baglı olarak önemli farklılıklar göstermistir.