Effects of different soil salinity leves on germination and seedling growth of safflower (Carthamus tinctorius L.)

Abstract

Aspir (Carthamus tinctorius L.) orta derecede tuza torelanslı bir bitkidir ve tuzlu topraklarda yeterli ürün verebilmektedir. Aspir, arpadan daha az ancak buğdaydan daha fazla tuza torelanslıdır. Tuzluluk çimlenmeyi azalttığı, çıkışı geciktirdiği için bitki çıkışı düzensiz olmakta ve bunun sonucunda verim düşmektedir. Bununla birlikte bazı çeşitler tuzdan daha az etkilenmektedir. Bu araştırmada, biri dikenli (5-154) ikisi dikensiz (Yenice 5-38 ve Dinçer 5-118) olan üç yerli aspir çeşidinin çimlenme ve fide gelişimi üzerine farklı toprak tuzluluk seviyelerinin (0.8, 2.5, 5.1, 8.7, 13.0, 15.2 ve 23.0 dS $m^{-1}$) etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada, kök ve topraküstü uzunlukları, kök ve topraküstü kuru ağırlıklar, kök/topraküstü kuru ağırlık oranı ile kök ve topraküstü kuru ağırlık stres indeksleri incelenmiştir. Sonuçlar, incelenen özellikler bakımından en yüksek değerjerin 5-154 (dikenli) çeşidinden elde edildiğini ancak, bu özelliklerin artan tuz seviyelerinde azaldığını göstermiştir. Çeşitler arasında 23 dS m"1 tuzluluk seviyesinde en yüksek çıkış oranı, kök uzunluğu, topraküstü uzunluğu, kök ve topraküstü kuru ağırlıklar ile kök/topraküstü kuru ağırlık oranı sırasıyla % 23.35, 3.54 cm, 4.97 cm, 7.23 mg, 26.73 mg ve % 20.77 olarak 5-154 çeşidinden belirlenmiştir. Bununla birlikte, özellikle yüksek tuz seviyelerinde, 5-154 çeşidi daha yüksek kök ve topraküstü tuzluluk stres indekslerini vermiştir. Çeşitler tuz seviyelerine değişik tepkiler göstermesine rağmen 5.1 dS $m^{-1}$ seviyesindeki tuzluluk çeşitlerin fide gelişimini engellemiştir. İlk gelişme döneminde aspir köklerinin gelişimi toprak tuzluğundan daha fazla etkilenmiştir. Tuzlu topraklarda aspir tarımı yapılacaksa, dikenli çeşitler tercih edilmelidir.