Journals / Turkish Journal of Agriculture and Forestry / 2004 / Cilt: 28 - Sayı: 2
Akdeniz Bölgesi anti-don ısıtılan domates seralarında bombus arısı tozlayıcılığının etkinliği
- Pages
- 73–82
- DOI
- —
Abstract
Abstract: Turkey has 22.000 ha of greenhouse area, and about 51% of vegetable greenhouses are used for tomato production. In Mediterranean countries generally greenhouses are not regularly heated at optimal levels. Fruity vegetables in winter have a problem of insufficient pollination due to low temperatures and isolated atmosphere. The aim of this study was to investigate the effectiveness of bumblebee (Bombus terrestris) pollination in tomato production in anti-frost heated greenhouses in the Mediterranean basin. Three fruit set applications, namely bumblebee, vibration and growth regulator, were used. Bumblebee pollination was compared to 2 other techniques that are commonly used in tomato greenhouses. The tomato varieties F 144, P 198, F 248 and Vivia were grown during the winter cultivation period. The heating system of the greenhouses was only used in the case of emergencies to maintain the temperature above 5 °C. The results showed that the bumblebee can be an efficient pollinator of tomato flowers in anti-frost heated greenhouses during winter in the Mediterranean basin. Bumblebee pollination increased the yield by 90% and 61% over vibration and growth regulator applications. Bumblebee pollinated tomato fruits were heavier than vibrated and growth regulator applied ones by 41% and 9%, respectively. In conclusion, bumblebee pollination should be used instead of growth regulators and vibration for increased yield and more marketable fruits.
Özet
Türkiye 22.000 ha seracılık alanına sahiptir. Sebze seralarının yaklaşık % 51'inde domates yetiştiriciliği yapılmaktadır. Akdeniz ülkeleri seralarında genellikle bitkilerin optimum istekleri seviyesinde düzenli ısıtma yapılmamaktadır. Kış aylarında yetiştirilen meyveleri tüketilen sebzelerin, düşük sıcaklık ve izole atmosfer nedenlerinden kaynaklanan yetersiz tozlanma problemi vardır. Çalışmanın amacı, don riskine karşı ısıtılan (anti-don) domates seralarında bombus arısının (Bombus terrestris) tozlayıcılık etkinliğini incelemektir. Denemede üç tozlama ve/veya meyve tutum uygulaması;'bombus arısı, sallama (vibrasyon), ve büyümeyi düzenleyici uygulaması karşılaştırılmıştır. Bitki materyali olarak, domates çeşitleri F 144, P 198, F 248 ve Vivia kış döneminde anti-don seralarda yetiştirilmiştir. Deneme seralarında, sera içi sıcaklığı 5 $^circC$'nin altına düşmeyecek şekilde ısıtma yapılmıştır. Elde edilen araştırma bulguları, Akdenize kıyısı olan ülkelerde (bölgelerde) anti-don (az ısıtılan) domates seralarında bombus arısının kış aylarında da etkin bir tozlayıcı olarak çalışabildiğini göstermiştir. Bombus arısı, sırasıyla vibrasyon ve büyümeyi düzenleyiciye göre toplam ürünü % 90 ve % 61 olarak artırmıştır. Bombus arısı ile tozlanan meyveler vibrasyona göre % 41 ve büyümeyi düzenleyiciye göre % 9 daha ağır olmuştur. Sonuç olarak, sezon dışında kış aylarında üretim yapılan seralarda, domateslerde yüksek verim ve pazarlanabilir meyve kalitesinde artış sağlamak için bombus arısı, sallama (vibrasyon) ve büyümeyi düzenleyici uygulamalarının yerine kullanılmalıdır.