Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar

Özet

Bir topluluğun kimliğinin köklerine uzanmak, belki de ancak yaşayanların ve ölülerinmekânlarını açığa çıkarmakla mümkün olabilir. Dolayısıyla topluluğun kendikimliğini tanımlama şekilleri, mekân ile kurmuş olduğu ilişkilerde görünür bir hâlalır. Mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında ölüm ve onun etrafında oluşan ritüellerinde kimliğin dışavurumu yönünden çeşitli ipuçları barındırdığı varsayılabilir. Bu açıdanbakıldığında, geçiş dönemlerinden biri olan ölümün ritüel mekânı mezarlıklar vemezarlar, kültürel kimliğin inşa sürecinde rol oynar. Bu sebeple bu makalede, kendileriniÇerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölümün mekânı mezarve mezarlıklarda görünür kıldıkları kimlik inşa biçimlerine yer verilmiştir. Kayserive Sivas arasında uzanan Uzunyayla’da çok sayıda Çerkes köyü yer aldığından,burası Türkiye’de Çerkeslerin yoğun nüfusla yerleştiği alanlardan biri olarak kabuledilir. Ayrıca Uzunyayla bölgesi, coğrafi özellikleri açısından Kafkasya ile benzerliklertaşımamasına karşın, Kayseri’de yaşayan Çerkesler tarafından Çerkes geleneklerininkorunması ve yaşatılması gibi nedenlerden dolayı “Küçük Kafkasya” olarakadlandırılmaktadır. Bu makalenin amacı ise mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında,kendilerini Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölü bedeni veyeri (mezar) üzerinden topluluk kimliğini yaşatmadaki rolünü ortaya çıkarmaktır.