Tanzimat Fermanı Öncesi Doğu Vilayetlerine Yönelik Osmanlı Merkezileşme Politikası

THE OTTOMAN CENTRALIZATION POLICY TOWARDS EASTERN PROVINCES BEFORE THE TANZIMAT EDICT

Özet

Osmanlı yönetimi uzun süren savaşlar, bitmek bilmeyen iç isyanlar ve kötü yönetim nedeniyle 19. Yüzyılın başlarında gücünü tamamen yitirmişti. Bu süreçte imparatorluğun genelinde olduğu gibi doğu vilayetlerinde de otorite boşluğundan faydalanan çok sayıda yerel güçler ortaya çıkmıştı. Hükümetin zayıflığı nedeniyle buralarda bulunan Kürt beyleri ve aşiretleri neredeyse tamamen bağımsız hareket etmişlerdi. Bunlar devlet hazinesine herhangi bir katkı sağlamamışlar ve hatta Osmanlıİran ve Osmanlı-Rus savaşlarında hükümete destek olmamışlardı. Sultan II. Mahmut başa geçtiği andan itibaren, bütün imparatorlukta devlet otoritesini yeniden tesis etmek zorunda kalmıştı. Bunun yanında hükümetin vergi toplama hakkına ve topraklarına fiilen ortak olan ve reformlara ciddi şekilde direnen tüm derebeylerini uzaklaştırmak zorunda kalmıştı. Bu makalenin amacı Osmanlıların neden merkezileşme politikasını uyguladığını ve merkezileşme politikası öncesinde Kürtlerin durumunun nasıl olduğunu anlamaktır. Bunun yanında bu politikanın Kürtlerin yaşam tarzını nasıl etkilediği ve Kürtlerin merkezileşme siyasetine karşı nasıl tepkiler verdiğini tespit etmektir.

Abstract

At the beginning of the XIXth century, due to prolonged wars, never endingrebellions and misgovernment in provinces, the Ottoman Empire was on the verge ofcollapse. In this period, many domestic powers arose in eastern provinces because ofineffective authority as it was in the other parts of the empire. Kurdish chieftains andtribes were among those domestic powers, and they acted almost independent from theOttoman governors. They paid nothing to the state treasury and even refrained fromassisting government in the wars of Ottoman-Russian, and Ottoman-Persian. AfterMahmud II ascends the throne, he had to re-establish the state authority throughout theempire. Besides, he had to remove all the lord of valleys, who were de facto partners ofthe government in the matter of sharing taxes and territories, and stringently opposed thereforms. In this context, the main aim of this article is to find out why the Ottomans hadto conduct the centralization policy, and how was the situation of the Kurds before thispolicy. And also to examine how this strategy affected the lifestyle of the Kurds and howthey reacted to increasingly centralized government