WANDA OR MEHMED SADIK (CHAYKA) PASHA'S ANECDOTAL MEMOIRS ABOUT TURKEY

Abstract

Souvenirs Anecdotiques sur la Turquie (1820-1870) as an important source catchingthe attention of researchers for a long time due to the events which comprisesabout the Ottoman history of 19th century has not been subject of a assessment whichwas satisfactory since the identity of its publisher, Wanda was not uncovered. It wasfounded out that the original book was written by Michael Czajkowski in Russianentitled Turetskiye Anekdotı during his late life was translated into French by hisdaughter Karolina Suchodolska in pseudonym Wanda. Starting from the commentsand estimations about the book and especially its author by researchers who utulisedits French translation, this article deals with the original author of the book, MichaelCzajkowski's travel to Istanbul where developed the events and stories the book basedand later developments following his converting into Islam and employment by theOttoman Empire. Moreover, the course of period in which he wrote his memoirsafter moving to Kiew, converting this time into Orthodoxy in his late life, the valueof his memoirs as a source for Ottoman history of 19th century, their comparisonwith Turetskiye Anekdotı, the originality of his Turetskiye Anekdotı as a specificanecdotical writing has also been addressed.

Özet

İçerdiği Yakınçağ Osmanlı tarihine dair hadiseler bakımından uzun süreden beri önemli bir kaynak olarak araştırmacıların dikkatini çeken Souvenirs Anecdotiques sur la Turquie yayıncısı Wanda'nın kimliğinin tespit edilememesi nedeniyle sağlıklı bir değerlendirmenin konusu olamamıştır. Eserin Michael Czajkowski'ye ait olduğu ve orijinalinin, kendisi hayatta iken Türkiye Anekdotları (Turetskiye Anekdotı) adıyla Rusça yayınlandığı, daha sonra kızı Karolina Suchodolska tarafından Wanda müstear ismi ile Fransızca'ya çevrildiği anlaşılmıştır. Bu makalede, Fransızca çevirisini kullanan araştırmacıların eser ve bilhassa yazarı hakkında yaptığı değerlendirmelerden başlayarak, eserin asıl yazarı olan Michael Czajkowski'nin eserde anlattıklarının kaynağı olan İstanbul'a gelişi ve Müslüman olup Osmanlı Devleti'nin hizmetine girmesi sonrasındaki gelişmeler üzerinde durulacaktır. Czajkowski'nin hayatının son döneminde din değiştirip Kiev'e yerleştikten sonra anılarını kaleme alması, bunların tarih kaynağı olarak değeri ve Türkiye Anekdotları ile içerik olarak karşılaştırması yapılarak anekdot türündeki eserin orijinalliği üzerinde durulacaktır.