Dervish Lodges and Income Distribution in İznik ın the 16. Century

Abstract

In this article, firstly, information in respect of İznik and Foundations are given and afterwards, the main topics of dervish lodges in İznik in the 16. Century, owners of the Dervish Lodges, types and amounts of Dervish Lodges revenues and the transformation of these revenues are discussed. When the figures used are presumed to be certain, the number of dervish lodges had been reduced in the second half of 16. Century (B) compared to the beginning of 16. Century (A). "The group of Dervish Lodge" (in İznik) comes three in ranking at both A and B in terms of foundation-property revenues. This ranking means the significant portion of the revenues of foundation-property in İznik is reserved for the institution in question. Most of the dervish lodges are located in İznik to reflect the urban concentration.

Özet

Bu makalede önce İznik ve Vakıflar hakkında kısaca bilgi verilmiş, sonra 16. Yüzyılda İznik'teki Zaviyeler ya da Zaviye Vakıfları, Zaviye Sahipleri ve Zaviyelerin Gelir Türleri, Miktarları ile Bunların Seyir ve Dönüşümleri ana konuları işlenmiştir. Kullanılan rakamların kesin olduğu varsayıldığında, 16. yüzyılın başlarına (A) göre 16. yüzyılın ikinci yarısında (B) İznik'te zaviyelerin sayısı azalmıştır. Bununla birlikte, "Zaviye grubu", (İznik'teki) vakıf-mülk gelirleri toplamı içerisinde hem A noktasında hem de B noktasında üçüncü sıradadır. Bu sıra, şüphesiz ki, İznik'te vakıf-mülk gelirlerinin önemli bir kısmının, söz konusu kuruma ayrıldığı anlamına gelmektedir. Zaviyelerin çoğu, kentsel yoğunlaşmayı göstermek üzere, İznik şehrindedir. "Geliri l .000 akçanın üzerinde olan zaviyelerde", zaviye yapımında (vakıflarında) -doğrudan ya da dolaylı olarak, başka bir ifadeyle temlik ve tevkif açısından- Osmanlı soyunun başta olduğu, Çandarlı ailesinin de onları takip ettiği anlaşılmaktadır. "Geliri 1.000 akçanın altında olan zaviyelerde" ise, "ahi" adının yaygınlığı ya da ahilerin etkinliği dikkat çekicidir. "Zaviye grubu"nun gelir kaynakları, zaviyelerin yapılanma ve işlevleri sonucu olsa gerek, hem A'da hem de B'de -gelir toplamları açısından bakıldığında- esasen köylerdir.