Yukarı Sakarya Nehri'nde azot fraksiyonları ile toplam demir ve silikat konsantrasyonlarının mevsimsel değişimi

Seasonal changes of nitrogen fractions, total iron and silica concentrations in upper part of Sakarya River

Özet

Bu araştırma Yukarı Sakarya Nehri' nde azot fraksiyonları, toplam demir ve silikat konsantrasyonları ile bazı su kalite parametrelerinin (su sıcaklğı, çözünmüş oksijen, pH) mevsimsel değişimlerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Su örnekleri 2000 yılının Temmuz, Ağustos, Ekim, Kasım aylarında ve 2001 yılının Ocak, Şubat, Nisan, Mayıs aylarında üç istasyondan alınmıştır. Bu parametrelerin aylara ve istasyonlara göre değişimleri incelenmiştir. En düşük ortalama amonyak-azotu ($NH_3$-N) ve nitrit-azotu ($NO_2$-N) değerleri sırasıyla ekim (0,09±0,00 mg/L) ve şubat (0,002±0,00 mg/L) aylarında bulunurken, en yüksek ortalama değerler ise mayıs (0,47±0,01 mg/L) ve ocak (0,035±0,00 mg/L) aylarında saptanmıştır. En aüşük nitrat-azotu ($NO_3$-N) ve çözünmüş nitrat-azotu ortalama değerleri sırasıyla şubat (0,36±0,00 mg/L) ve nisan (0,34+0,01 mg/L) aylarında bulunmuştur. $NO_3$-N ve çözünmüş nitrat-azotunun en yüksek değerleri sırasıyla 3,73±0,00 mg/L ve 3,30$pm$0,01 mg/L olarak mayıs ayında saptanmıştır. Toplam demir konsantrasyonu çalışma periyodu sırasında 0,02-0,05 mg/L arasında değişmiştir. Silikat (10,94±0,06 mg/L) ve çözünmüş silikat (8,57$pm$0,01 mg/L) konsantrasyonları şubat ayında en yüksektir. Araştırma periyodunca, belirlenen istasyonlarda pH (7,09-7,81) ve nitrat-azotu (0,36-3,73 mg/L) değerleri I. sınıf su kalite parametrelerine ilişkin sınır değerler içerisinde olmasına karşın, bazı aylarda çözünmüş oksijen (7,10-8,95 mg/L) ve $NO_2$-N (0,002-0,035 mg/L) değerleri bu sınıfa ilişkin değerlerden farklı bulunmuştur.

Abstract

This research was conducted to determine the seasonal changes of nitrogen fractions, total iron and silica concentrations and some water quality parameters (water temperature, dissolved oxygen, pH) of the Upper Part of Sakarya River. Water samples were taken from three stations in June, August, October, November 2000 and in January, February, April, May 2001. The variations of these parameters were investigated with respect to months and stations. The lowest ammonia-nitrogen ($NH_3$-N) and nitrite-nitrogen ($NO_2$-N) values were assessed in October (0,09±0,00 mg/L) and february (0,002+0,00 mg/L) while mean highest values of $NH_3$-N and $NO_2$-N were determined in may (0,47$pm$0,01 mg/L) and January (0,035±0,00 mg/L), respectively. The lowest mean values of nitrate-nitrogen ($NO_3$-N) and dissolved nitrate-nitrogen were found in february (0,36±0,00 mg/L) and april (0,34±0,01 mg/L), respectively. The highest mean values of $NO_3$-N and dissolved nitrate-nitrogen were determined as 3,73$pm$0,00 mg/L and 3,30$pm$0,01 mg/L, respectively in may. Total iron concentrations range between 0,02-0,05 mg/L during the study period. Silica (10,94$pm$0,06 mg/L) and dissolved silica (8,57$pm$0,01 mg/L) concentrations were highest in february. During this research although in some months dissolved oxgen (7,10-8,95 mg/L) and $NO_2$-N (0,002-0,035 mg/L) concentrations were found different than those parameters of indicating the first class for water quality criteria, pH (7,09-7,81) and $NO_3$-N (0,36-3,73 mg/L) values were measured within the acceptable limits for the first water quality class in determined stations.