Papatya (Matricaria chamomile L.)'dan elde edilen renkler ve bu renklerin bazı haslık özellikleri

A recearch on the colors obtained from cahamomile (Matrcaria chamomile L.) and their fastness values

Özet

Papatyalar, Synandrae (Campanulatae) takımının, Compositaè (Topluçiçekgiller) familyasndan bitkiler olup Anthemis cinsine mensup olanlar yanında Matricaria cinsine mensup olanlar da vardır. Bu araştırmanın amacı farklı mordanlar, mordan karışımları ve mordansız boyama yöntemleri ile papatya bitkisinden elde edilen renkleri belirlemek, bu renklerin ışık, sürtünme, ıslak ve kuru su damlası haslık değerlerini tayin etmek ve bir katalog oluşturmaktır. Bu amaçla papatya bitkisi kullanılarak materyal bölümünde belirtilen mordanların her biri yün ağırlığına göre % 3 oranında alınmış ve 15 mordanlı, bir mordansız olarak toplam 16 boyama yapılmıştır. Bu boyamalar sonucunda demir sülfat mordanının papatya ile en iyi renkleri veren mordan olduğu belirlenmiş ve demirsülfat mordanı sabit tutulup diğer mordanların her biri ile ayrı ayrı eşit oranda karıştırılarak (% 1,5 demirsülfat + % 1.5 diğer mordan, toplam % 3 mordan oranı) 14 boyama yapılmıştır. Bu araştırmada toplam 30 boyama yapılarak papatya bitkisi ile halıcılıkta en çok kullanılan renkler ve tonları elde edilmiştir. Renklerin ışık haslık değerleri 1 ile 6 arasında bulunmuştur. Sürtünme haslık değerleri 1-2 ve 4-5 arasındadır. Bu değerler iyi ve orta düzeydedir. Islak su damlası haslık değeri 3 ve 5 arasında olup bu değerler iyi ve orta düzeydedir. Kuru su damlası haslık değeri 4-5 ve 5 arasında olup bu değerler iyi düzeydedir. Mordanlar tek başına kullanıldığında renk tonları çok çeşitli ancak ışık haslık düzeyleri düşük, demir sülfat mordanı sabit tutulup diğer mordanlarla karışık olarak kullanıldığında ise renk tonları çeşitli ve haslık değerleri yüksek bulunmuştur.

Abstract

Chamomiles are plants of the class Synandrae (Campanulatae), the family Compositae and the genus Anthémis or Matricaria. The aim of this research is to determine colors obtained from chamomile with different mordants and mordant mixtures and without mordant to determine these colors' fastness values such as light, friction and wet and dry water drop fastness, and to form a color catalogue. Firstly, 16 dyeings were done using chamomile at a rate of 100%, with mordants indicated in "Materials" chapter at a rate of 3% according to wool weight and without mordant. As a result of these dyeing processes, it was determined that ferro sulfate mordant gave the best color. Therefore by mixing ferro sulfate mordant with the other mordants at the same ratio (1.5 % forro sulfate +1.5 % other mordant, a total of 3 %) 14 dyeings were done. Thus, it was determined that fastness values of colors are increased and different color tones were found. In this research a catalogue was formed by colors obtained from chamomile with a total of 30 dyeings. The light fastness values of the colors obtained from chamomile were generally between 1 and 6. When mordants were used alone, light fastness values were at low levels. When mordants were used in mixture they were at the best level. The friction fastness values of the colors obtained from chamomile were generally between 1-2 and 4-5. These values were good or middle. The water drop wet fastness values of the colors obtained from chamomile were generally between 3 and 5. The water drop dry fastness values of the colors were generally 5. These values were good.