Sera içi bitki topluluklarının mikroklimatolijik modelle ısı ve kütle transferi karakteristiklerinin saptanması

Determination of heat and mass transfer characteristics of greenhouse crops by microclimatologic model

Özet

Bu çalısmada, sera bitki örtüsü içindeki ısı ve kütle transferi islemlerini mikroklimatolojik yöntemlerle tanımlayan matematiksel bir model gelistirilmistir. Bitki yapısı bitki mimari parametreleri ve dagılım fonksiyonları ile gösterilmistir. Bitki standının diferansiyel tabakaları için enerji ve kütle dengeleri kurulmustur. Model bitki standının farklı derinliklerinde günes radyasyonu fraksiyonları (toplam, PAR, NIR), net radyasyon, su buharı ve CO2 tasınımı gibi islemleri kapsamıstır. Yaprak yüzeylerinden olan ısı transferi elektriksel akım ve ısı akısı benzesimine göre direnç kavramıyla hesaplanmıstır. Bu benzesim su buharı ve CO2 tasınımına uyarlanmıstır. Model 24 saatlik bir zaman aralıgı için stand parametreleri ve degiskenleri girilerek çalıstırılmıstır. Simülasyon sonuçlarına göre, toplam günes radyasyonunun bitki standının z=1 m’de ve z=0m için girisim oranları sırasıyla % 49 ve %32.3’tür. Simülasyon gününde bitki standında olusan net radyasyonun 10 ile 289.4 W/m2 aralıgında degistigi hesaplanmıstır. Bitki örtüsünden ve toprak yüzeyinden olan su buharı tasınımlarının günlük integrasyonları sırasıyla 2.731 kg/m2 ve 1.478 kg/m2 olup; evapotranspirasyon 4.209 kg/m2gün olarak tespit edilmistir. Simülasyon ve ölçüm bulguları arasındaki iliskileri saptamak için modelin dogrulaması regresyon analizi yapılarak saglanmıstır. Sonuç olarak, gelistirilen model bitki standındaki ısı ve kütle transfer islemleri için etkili bir hesaplama aracı olarak kullanılabilir. Model daha etkin iklim yönetimi için uzman sistemlerle birlestirilebilir.

Abstract

In this study, a mathematical model was developed to define heat and mass transfer processes by microclimatologic methods in the greenhouse crops. The crop structure was depicted by means of plant architectural parameters and distribution functions. The energy and mass balances were identified for a differential stratum of the plant stand. The model contained the processes such as the solar radiation fractions (total, PAR and NIR), net radiation; water vapor and CO2 transfer for different levels of plant stand. The sensible heat flux from leaf surfaces was computed by using resistance concept according to an analogy between electrical current and heat flux, and this analogy was adapted to both water vapor and CO2 transfer. The model was simulated for a period of 24 hours using the crop stand inputs and variables. According to the simulation results, the penetration rates of total solar radiation for z=1 m and z=0 m was %49 and %32.3 respectively. The net radiation was computed as 10 and 289.4 W/m2 for simulation day. The daily integrations crop transpiration and soil evaporation were determined as 2.731 kg/m2 and 1.478 kg/m2 respectively. As a result of these integrations, the evapotranspirasyon was 4.209 kg/m2.day The validation of model was performed with regression analysis to determine correlations between simulation results and measurement data. As a consequence, the model developed can be employed as a tool determining the heat and mass transfer processes for greenhouse crops, and can be integrated with expert systems to provide a more effective climate management.