Domates tarlalarında sorun olan mısırlı canavar otunun [Phelipanche aegyptiaca (Pers.) Pomel] mücadelesinde bazı tuzak ve yakalayıcı bitkilerin allelopatik özelliklerinden yararlanma olanakları

Utilization opportunities from allelopathic features of some catch and trap crops for controlling egyptian broomrape [Phelipanche aegyptiaca (Pers.) Pomel] in tomato fields

Özet

Canavar otları tam parazit bitkiler olup, kültür bitkilerinde önemli oranda verim ve kalite düşüşüne neden olurlar. Dünyada bu yabancı otlara karşı uygulanabilecek etkili tek bir yöntem olmaması nedeniyle, genel olarak entegre mücadele önerilmektedir. Bu yabancı otların mücadelesinde tuzak ve yakalayıcı bitkilerin kullanımı önemli bir stratejidir ve ayrıca yine mücadelelerinde allelokimyasallara sahip bitkilerden de yararlanılmaktadır. Bu çalışmada domates yetiştiriciliğinde sorun olan mısırlı canavar otuna [Phelipanche aegyptiaca (Pers.) Pomel] karşı bazı bitkilerin (tuzak bitki olarak keten, yakalayıcı bitki olarak lahana, Brüksel lahanası, brokoli, karnabahar, kanola, şalgam turpu ve mercimek) alleleopatik potansiyellerinin kullanım olanakları araştırılmıştır. Bu amaçla, 2008-2009 yıllarında Adana ilinde, tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak tarla denemeleri yürütülmüştür. Sonuç olarak, allelopatik potansiyeli araştırılan yakalayıcı bitkiler içerisinden Phelipanche aegyptiaca’nın dal sayısında % 59.5, kuru ağırlığında % 50.89 etkili bulunan şalgam turpu uygulamasının en etkili uygulama olduğu, diğer Brassica türlerinden brokoli ve kanola ise potansiyel yakalayıcı bitkiler olduğu belirlenmiştir. Tuzak bitki olarak seçilen ketenin ise mısırlı canavar otunun dal sayısında % 14.5, kuru ağırlığında % 20.24 etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract

Broomrapes are obligate root parasitic plants and cause a significant decrease in yield and quality of host plants. Due to lack of a single effective and economic method can be applied to the weeds in the world, integrated management is recommended in general. Using of trap and catch crops is an important strategy for controlling of the weeds and allelopathic plants are also utilized for the control. In this study, the possibilities of using allelopathic features of some plants (flax as a trap plant, cabbage, brussels sprouts, broccoli, cauliflower, canola, lentils and turnip as catch crops) were investigated against Egyptian broomrape [Phelipanche aegyptiaca (Pers.) Pomel] which is problematic in the cultivation of tomato. For this aim, field trials were conducted in the Adana province in the years of 2008-2009, as randomized complete block design with four replications. As a result, turnip radish was determined as the most effective treatment with 59.5% and 50.89% efficiency to branch number and dry weight of P. aegyptiaca, respectively. Also, broccoli and canola within the other Brassica species were determined as the potential catch crops. Flax selected as a trap crop was effective 14.5% and 20.24% to branch and dry weight of P. aegyptiaca, respectively.