‘Something Useful’ as a Flaneuse Journey

Abstract

This work has been prepared in flaneus to represent the feminine gaze of the protagonist Leyla in the movie Something Useful (Pelin Esmer, 2017). The concept of Flaneur has a masculine identity and was theorized by the German literary critic Walter Benjamin, inspired by the poems of the French poet, Charles Baudelaire. The concept refers to the urban, intellectual, observant individual of the modernization of 19th century Europe and the mass culture brought with it. Although the masculine figure, as an individual who can make critical reading of the period through the streets, has this privilege for a long time, the cultural and economic transformations of the 20th century have purified the privilege of the city traveler from a single gender. The concept of Flaneus represents the power of language that stretches patriarchal patterns. In many areas of art, flaneus interpretations have increased this view by exceeding the urban and critical-minded masculine figure theorized by Benjamin. The art of cinema is also suitable for versatile reading, and in this respect, it has a dynamic that reproduces and renews itself in every viewing. With this perspective, in the analysis of the movie Something Useful, the journey and observations of the protagonist Leyla will be evaluated as a modern flaneuse reading, and it will be tried to capture how the train journey reflects the spirit of the age from the eyes of a woman, observing the crowds and watching people in cities and metropolis.

Özet

Bu çalışma İşe Yarar Bir şey (Pelin Esmer, 2017) adlı filmdeki tren yolculuğunu ve kent içindeki gezintiyi başkarakter Leyla’nın dişil bakışını temsilen flaneus kavramı çerçevesinde değerlendirmek üzere hazırlanmıştır. Flaneur kavramı eril kimliğe sahiptir ve Fransız şair, Charles Baudelaire’in şiirlerinden ilhamla Alman edebiyat eleştirmeni Walter Benjamin tarafından kuramsallaştırılmıştır. Kavram, 19.Yüzyıl Avrupa’sının modernleşme ve beraberinde getirdiği kitle kültürünün şehirli, entelektüel, gözlemci bireyini işaret eder. Baudelaire’in şiirlerine fon olan Paris’te gezinen ve gözleyen birey, Benjamin’in kuramsallaştırmasında bu deneyimden düşünce üretmektedir. Dönemin eleştirel okumasını sokaklar aracılığı ile yapabilen birey olarak eril figür uzunca dönem bu ayrıcalığı taşısa da 20. Yüzyıl’ın kültürel ve ekonomik dönüşümleri kent gezgini ayrıcalığını tek cinsiyetten arındırmıştır. Flaneus kavramı dilin ataerkil kalıplarını esneten gücünü temsil eder. Sanatın pek çok alanında flaneus yorumlamaları Benjamin’in kuramsallaştırdığı kentli ve eleştirel bakış gücüne sahip eril figürü aşıp bu bakışı çoğaltmıştır. Sinema sanatı da çok yönlü okumaya elverişli ve bu yönüyle de kendisini her izlemede çoğaltan ve yenileyen bir dinamiğe sahiptir. Bu bakış açısı ile İşe Yarar Bir Şey filmi çözümlemesinde başkarakter Leyla’nın yolculuğu ve gözlemleri modern bir flaneuse okuması olarak değerlendirilecek, tren yolculuğunun, kentlerde ve metropolde kalabalıkların içinde gözlem yapmanın ve insanları izlemenin bir kadın gözünden çağın ruhunu nasıl yansıttığı yakalanmaya çalışılacaktır.