Ayrılık Çeşmesi Cemetery Ornaments Seen on the Women's Tombstones in the XVIII. Century

AYRILIK ÇEŞMESİ MEZARLIĞI XVIII. YÜZYIL KADIN MEZAR TAŞLARINDA GÖRÜLEN BEZEMELER

Abstract

Ayrılık Çeşmesi Cemetery, situated in Kadıköy, Istanbul, is located on Taşköprü Street and named after Ayrılık Çeşmesi. This cemetery is stated to be the last survived part of the large “Karacaahmet Cemetery”, extending from Üsküdar to Kızıltoprak. Burials in the cemetery began towards the end of the XVIII. century and continued until the beginning of the XX. century. In the cemetery, as well as the courtiers, there are tombs of the courtier relatives’ with high status in society. If the deceased’s status in society is important, his or her relative’s tombstone is that much flamboyant. In this context, a study on “Ayrılık Çeşmesi Cemetery; Ornaments Seen on the Women’s Tombstones in the XVIII. Century” has been prepared. On the tombstones, besides traditional ornaments, there are ornaments that have European features by the effect of Westernization. The ornaments have been evaluated chronologically by considering the changes on the tombstones, as well as their places in Turkish Art and their metaphorical meanings.

Özet

İstanbul Kadıköy’de bulunan Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı, Taşköprü Caddesi üzerinde yer almakta ve adını da Ayrılık Çeşmesi’nden almaktadır. Bumezarlığın Üsküdar’dan başlayıp Kızıltoprak’a kadar uzanan büyük “Karacaahmet Mezarlığı”nın günümüze kalabilen son parçası olduğu ifadeedilir. Mezarlığa XVIII. yüzyıl sonlarına doğru defin yapılmaya başlanmışve XX. yüzyıl başlarına kadar devam etmiştir. Mezarlıkta saraya mensupya da sarayda görevli kişilerin yanı sıra toplum içinde statüsü yüksek sarayçalışanlarının yakınlarının kabirleri de bulunmaktadır. Ölen kişinin toplumdaki yeri ne kadar önemliyse kendisinin ya da yakınının mezar taşı da,çoğunlukla, o kadar gösterişli olmaktadır. Bu bağlamda “Ayrılık Çeşmesi Mezarlığı; XVIII. Yüzyıl Kadın Mezar Taşlarında Görülen Bezemeler”üzerine bir çalışma hazırlanmıştır.Mezar taşlarında geleneksel bezemelerin yanında Batılılaşmanın etkisiyle ortaya çıkan Avrupai karakterde bezemeler de bulunmaktadır. BezemelerTürk Sanatı’ndaki yeri ve metaforik anlamlarının yanında, mezar taşlarıüzerindeki değişimleri ele alınarak kronolojik olarak değerlendirilmiştir.