EARRINGS OF ANCIENT TURKS (VI-IX.TH CENTURIES)

Abstract

In Gokturk Period (Ancient Turks) among jewellery, the earrings were the most popular ones. However, these earrings need to be studied in details. In this respect the aim of this study is to give information about these earrings, which have a very important place among Gokturk Period jewellery, from the point of their form, type and adornment. Within this context not only are mentioned the earrings which were derieved as archaeological material but also their representations of figures on frecoes, stone statues, etc. are tried to be dealed. Wearing earrings were common tradition among both men and women in Gokturk Period (Ancient Turks). Evidences of this tradition can be found not only as earrings among archaeological findings at graves, but can be also found on especially male warrior representations on wall paintings, stone statues and etc. These earrings can be in the round form and except from these, some of them can have spherical or drop shaped pendants. The aim of our study is to take attention on these earrings, which were spread on a vast areas such as Mongolia, Hakasia, Russia, Kazahstan, Kirgizistan, Minusinsk Basin, Altai and etc., for they complete an important chain ring of art of Ancient Turks. Considering the exclusive status of these earrings among Gokturk Period (Ancient Turks) art, a study for classification was tried to be prepared. During this classification, form and pendant of the earrings are considered, while the type was determined according to properties of beads and pendants. In this respect seven group and eleven type were identified. The grouping is as following: Group I. Earrings with long pendant; Group II. Earrings with short pendant; Group III. Ring shaped Earrings; Group IV. Earrings without pendants (Earrings that lost their pendants); Group V; Lyre shaped Earrings; Group VI. Figured Earrings; Group VII. “S” Shaped Earrings. At this point, it is useful to indicate that to express our study better, we prepared some tables. The earrings of Gokturk Period mostly made of gold, silver or bronze. Due to the last investigations, it is possible to say that some of the earrings were made of gunmetal in Middle Ages. In the woman graves, mostly silver or bronze earrings were derieved. Generally these were manufactured by casting and they have bead pendants; sometimes these pendants have frit adornement. The earrings which were derieved from woman graves, usually found in pairs however these pairs can be different from each other. For example, while one of them can be much more elegant and have stem-pendant the other can be without pendant. The earrings which were found from man graves and have bead pendants, generally look like the representations of earrings on stone statues and wall paintings of Gokturk Period. It is important to mark that these earrings which were found in-situ, except from their funcitonal mission, carry some symbolical meannings. For example, they show the status of their owner; warriors earrings must be deal with the courage and faith.

Özet

Göktürk Devri'nde takı olarak en çok küpelerle karşılaşılmaktadır. Bununla birlikte sözü edilen küpelerin detaylı çalışmasına ihtiyaç vardır. Bu nedenden dolayı Göktürk Devri takıları içinde ayrıcalıklı yere sahip küpelerin süsleme, form özelliklerine değinilerek tanıtılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede sadece arkeolojik malzeme olarak ele geçen küpelere değinilmemiş ama aynı zamanda taş heykeller, duvar resimleri, vb.nde tasvir edilen figürlerin küpelerine karşılaştırmalı olarak yaklaşılmıştır. grup olarak küpelerin üretildiği madeni temel almışlardır. Bizim yaptığımız gruplandırmada; küpenin formu ve pandantifi göz önüne alınmıştır, tip ise pandantifinin ve boncuğun özelliklerine göre ayrılmıştır. Bu bağlamda yedi grup ve on bir tip tespit edilmiştir. Gruplandırma kısaca şu şekildedir:Grup I. Uzun Pandantifli Küpe; Grup II. Kısa Pandantifli Küpeler; Grup III. Sadece telin daire formunda kıvrılması ile oluşturulmuş küpeler; Grup IV. Pandantifsiz Küpeler (Pandantifi Kayıp Küpeler); Grup V. Lir Görünümlü Küpeler; Grup VI. Figürlü Küpeler; Grup VII. "S" Görünümlü Küpeler. Bu noktada değinmekte fayda vardır ki; çalışmamızı daha iyi ifade etmek için tablo ve fotoğraf gibi görsel malzemelere yer verilmiştir.Göktürkler'e ait küpeler altın, gümüş ve tunçtan üretilmiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalar sayesinde Ortaçağ'da küpelerin bir kısmının bakırçinko alaşımı ve kalayın karıştırılmasıyla meydana getirildiğini belirtmek mümkündür.Kadınlara ait mezarlarda daha çok gümüş ve tunçtan yapılmış küpelere rastlanmaktadır. Bunlar genellikle döküm tekniğinde üretilmişlerdir, uçlarından çoğu zaman yuvarlak bir pandantif sallanmaktadır; bazen de uçlarında cam hamurundan yapılmış süsler görmek mümkündür. Kadın mezarlarından ele geçen küpeler genellikle çift olarak bulunmuştur. Bununla birlikte bazen küpe çiftleri farklılık göstermektedir, örneğin bunlardan biri çubuk-pandantifli ve zarif olabilirken diğeri pandantifsiz olarak karşımıza çıkmaktadır.Erkek mezarlarından elde edilen küpeler, aşağıda değineceğimiz üzere, çoğunlukla Göktürk Devri taş heykellerde ve duvar resimlerinde tasvir edilen küpe formlarına benzemektedir; genelde bunların uçlarından yuvarlak bir pandantif sallanmaktadır.Dikkati çeken bir nokta Göktürk Devri'ne ait in-situ olarak bulanan takıların, sadece tek amaçlı yani süslenme için kullanılmamış olması, bir takım sembolik anlamlar taşımalarıdır. Göktürk erkekleri tarafından da kullanılan küpeler sosyal statünün sembolüdür; savaşçı erkekler tarafından takılanlar cesaret ve yiğitlik kavramları ile birlikte düşünülmelidirler.