The Transformation of the Ideolo gic al Sphere Af ter June 2013: A Debate on the Methodology of Interpreting Gezi Resistance

Haziran 2013 Sonrası Türkiye'de İdeolojiler Alanının Dönüşümü: Gezi Direnişi'ni Anlamanın Yöntemleri Üzerine Bir Tartışma

Abstract

The main objective of this article is to carry out a methodological and theoretical discussion and propose a set of arguments as to the meaning and repurcussions of Gezi Uprising in Turkey. In this vein, first of all the article will present a critical evaluation of the methodological individualist stance embedded in those explanations that assess the meaning of Gezi Uprising based on the individual profile of its participants. The prevalent tendency of characterizing the uprising as a middle-class revolt is one typical example of this approach. Based on this critique the article argues that the nature of a social movement or a revolt cannot be fully comprehended by focusing merely on the profile of its participants. Rather, it could be better understood from an investigation as to which social/political contradictions in a social formation pave the way to a revolt, what kind of impacts it inflicted on class relations and the class character of the power bloc that it defies. Based on this alternative framework the article attempts to situate Gezi Uprising within the context of the hegemonic project that AKP has tried to consolidate since 2002 and investigate the lasting influences of the uprising on the domain of ideologies in Turkey. The article puts forward the following thesis based on such an analysis: The Gezi Uprising happened at a critical moment when the AKP's strategy of "ideological dispossesion" (the strategy of dominating and appropriating the historical themes, agendas and discourses around which the anti-systemic opposition had historically organized itself) fell into a deep crisis. The uprising itself deepened this crisis further. In the aftermath of the uprising the AKP had to fully recede from such progressive themes and demands as rights and freedoms, justice and equality and secularism; and they were retaken with new forms and meanings by the anti-systemic opposition. From this point of view the Gezi Uprising cannot be assesed as a typical "movement of class" since it was not motivated by and did not prioritize the economic demands of the labourers in Turkey. However, it is still a "class movement" in terms of the class character of the power bloc that it defied and the irreversible influences and oportunities that it created for class struggles in Turkey.

Özet

Bu makale, 2013 yılının Haziran ayı boyunca Türkiye'yi sarsan Gezi Direnisi'nin Türkiye'deki toplumsal mücadeleler tarihi açısından anlamına ve sonrasında ortaya çıkardıgı sonuçlara dair bir yöntemsel tartısma yürütmeyi ve bu tartısma üzerinden konu hakkında bir dizi önerme ortaya koymayı amaçlıyor. Bu dogrultuda ilk olarak, direnisi bir orta sınıf ayaklanması olarak degerlendiren yorumlardan yola çıkarak Gezi Direnisi'nin anlamını direnise katılanların agırlıklı bireysel profili üzerinden degerlendiren yaklasımlarda gömülü olan yöntemsel bireyciligin bir elestirisi ortaya konuyor. Makalede bir toplumsal hareketin karakterinin sadece, onun katılımcılarının agırlıklı bireysel özelliklerine bakarak anlasılamayacagı, mevcut toplumsal formasyonun hangi tarihsel ve güncel çeliskilerinden türediginin, sınıf iliskileri ve hegemonya mücadeleleri üzerinde nasıl bir etki bıraktıgının ve aynı zamanda karsısına aldıgı toplumsal güçlerin özelliklerinin bir toplumsal hareketin niteliginin anlasılmasında belirleyici oldugu ifade ediliyor. Buradan yola çıkarak makale Gezi Direnisi'ni AKP iktidarının 2002'den bu yana insa etmeye çalıstıgı hegemonya projesinin tarihsel ve yapısal bütünlügü içerisinde bir baglama yerlestirmeye çalısarak onun Türkiye'deki ideolojiler alanında bıraktıgı kalıcı etkileri sorgulamaya çalısıyor. Makale bu dogrultuda su önermeleri ortaya koyuyor: Gezi Direnisi, AKP'nin hegemonya mücadelesinin önemli bir unsuru olan "ideolojik mülksüzlestirme" stratejisinin, yani toplumsal muhalefetin talep, söylem ve arayıslarını kendi projesinin bir parçası hâline getirme stratejisinin krize girdigi bir momentte ortaya çıkmıs ve bu krizi daha da derinlestirmis bir halk isyanı olma özelligini göstermektedir. Gezi Direnisi'nin ardından bir dönem AKP'nin projesine sogurulmus haklar ve özgürlükler, laiklik ve adalet/esitlik gibi gündemler bu partinin ideolojik nüfuz alanından çıkarak toplumsal muhalefetin ve sınıf mücadelesinin kendisini yeniden kurabilecegi temalar haline gelmistir. Bu haliyle Gezi Direnisi ortaya koydugu talepler ve yarattıgı siyasal/ideolojik etki itibariyle emekçilerin iktisadi taleplerini yansıtan bir "sınıf hareketi" olmasa da karsısına aldıgı iktidar blogunun ve bu blogun politikalarının/ideolojik stratejilerinin sermaye yanlısı karakteri ve Türkiye'deki ideolojiler alanında sınıf mücadeleleri açısından yarattıgı etkiler açısından "sınıfsal bir harekettir"