Tek Bitki Seleksiyonu Islahı ile Geliştirilmiş Bazı Aspir (Carthamus tinctorius L.) Hatlarının Tarımsal Performansları

Agricultural Performances of Some Safflower (Carthamus tinctorius L.) Lines Developed by Single Plant Selection Method

Özet

Bu çalışma, Eskişehir ekolojik koşulları altında, bazı aspir hat ve çeşitlere ait tane ve yağ verimleri ile komponenetlerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Araştırma, 2010, 2011 ve 2012 yıllarında, Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü (GKTAE) deneme tarlalarında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, GKTAE-Eskişehir tarafından geliştirilmiş 21 adet hat ve 4 standart çeşit (Yenice, Dincer, Remzibey ve Balcı) kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan hatlar tek bitki seleksiyon ıslahı yöntemi ile elde edilmiştir. 3 yıla ait veriler, tesadüf blokları deneme desenine uygun olarak analiz edilmiştir. Araştırmada, ortalama tane verimi, bitkide tabla sayısı, tabla çapı, 1000 tane ağırlığı, yağ oranı, yağ verimi değerleri 2010, 2011 ve 2012 yıllarında sırasıyla, 1330.3-1990.9 ve 1210.1 kg ha-1, 11.2-12.3 ve 9.6 adet bitki-1, 2.28-2.42 ve 2.54 cm, 41.6-45.7 ve 44.1 g, 36.1-36.6 ve 35.6%, 470.9-730.0 ve 430.0 kg ha-1 olarak bulunmuştur. Yıllara ve birleştirilmiş analiz sonuçlarına göre; tane verimi bakımından GE-ES-YA-36-36, GE-ES-YA-36-7, yağ oranı bakımından GE-ES-YA-36-30, GE- ES-YA-36-25, GE- ES-YA-36-26, GE-ES-YA-36-27, yağ verimi bakımından ise; GE-ES-YA-36-36, GE-ES-YA-36-7, GE-ES-YA-36-4 hatları istatistiki olarak ilk grupta yer almıştır. Çalışma sonuçlara göre, bu hatların belirlenen farklı özellikler bakımından aday çeşit olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract

This study was carried out to determine seed and oil yield with their components of some safflower lines and varieties under Eskisehir ecological conditions. This research was conducted at the experimental fields of Transitional Zone Agricultural Research Institute (TZARI), during 2010, 2011 and 2012. Both twenty-one safflower lines and four varieties (Yenice, Dincer, Remzibey and Balci) originating from TZARI-Eskisehir were evaluated in this research. The lines used in this study are developed by using single plant selection method. Three years data were collected and analyzed according to randomized block design with three replications. Means of seed yield, number of head per plant, head diameter, 1000 seed weight, oil content, oil yield were found 1330.3-1990.9 and 1210.1 kg ha-1, 11.2-12.3 and 9.6 number plant-1, 2.28-2.42 and 2.54 cm, 41.6-45.7 and 44.1 g, 36.1-36.6 and 35.6%, 470.9-730.0 and 430.0 kg ha-1 in 2010, 2011 and 2012, respectively. According to all years and combined analysis results of this study, lines GE-ESYA-36-36, GE-ES-YA-36-7 in terms of seed yield, lines GE-ES-YA-36-30, GE-ES-YA-36-25, GE-ES-YA-36-26, GEES-YA-36-27 in terms of oil content and lines GE-ES-YA-36-36, GE-ES-YA-36-7, GE-ES-YA-36-4 terms of oil yield were listed at the highest statistical group. As a result of this study, it was decided that these lines could be candidate varieties with regard to these different characteristics.