XVI. Yüzyılın sonunda icmal defterleri, nasihatnameler ve timar sahibi osmanlı eliti

Nasihatnameler, icmal defterleri, and the timar-holding ottoman elite in the late sixteenth century

Abstract

This article examines the changing identities of one portion of the Ot- toman elite as depicted in the icmal defterleri. The focus is on the late sixteenth century, when the advice writers say the timar system declined and elite recruitment altered significantly. They attribute the uselessness of the timar-holding cavalry to the replacement of the sons of timar-holders by outsiders (ecnebiler), Janissaries or the retainers of the powerful. The icmal defterleri, however, do not indicate a major change in elite recruitment around 1580.They show that sons of timar-holders were never the majority of recipients, and that although they did decrease somewhat from a momentary peak in the 1560s, this decrease was made up, not by Janissaries, the provincial military, or retainers of great men, but by sons of nobodies with military experience. And they did not disappear but acquired new functions, especially in siege warfare.

Özet

Bu makale, icmal defterlerine göre Osmanlı elitinin bir bölümünün değişen kim- liklerini incelemektedir. Çalışmada, XVI. yüzyılın sonlarında siyasetname yazarlarının tımar sisteminin çöküşü ve Osmanlı elitinin kompozisyonundaki değişim hakkında yazdıklarına odaklanılmaktadır. Siyasetname yazarları, tımarlı sipahilerin işlevselliğini kaybetmelerini, sisteme ecnebilerin, yeniçerilerin ve önemli kişilerin hizmetkarlarının dahil olmasına bağlamaktadırlar. Mamafih icmal defterleri 1580 civarında Osmanlı elitinin teşekkül sisteminde ve oluşum sürecinde çok büyük bir değişikliğin olduğunu göstermemektedir. İcmal defterleri, tımar sahiplerinin oğullarının hiçbir şekilde çoğunluğu oluşturmadığını, 1560‘larda böyle bir artış gözlense de bu artışa sebep olanların yeniçeriler, eyaletlerdeki askeri sınıflar ya da önemli kişilerin hizmetkarları değil askeri sınıfa mensup olmayan kişilerin oğulları olduğunu göstermektedir. Za- ten tımarlı sipahilerin de işlevlerini kaybetmediği sadece kuşatma savaşlarında yeni görevler üstlendikleri ortaya çıkmaktadır.