Hermann Jansen ' s planning principles and his urban legacy in Adana

Abstract

Bu çalışma Alman mimar ve şehir plancısı Hermann Jansen’in planlama ilkelerini Adana kenti için hazırladığı imar planları üzerinden tartışmaktadır. Yirminci yüzyılın ilk yarısında Avrupa’daki pek çok kentin planını hazırlayan Jansen, Ankara İmar Planı için açılan yarışmayı kazandıktan sonra 1928-1940 yılları arasında, Ankara dahil olmak üzere sekiz Türk kentinin planlanmasını üstlenmiştir. Jansen Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de kent planlamasına damgasını vurmuş bir kişidir. Bu yazıda Jansen’in ödül almış Berlin ve Ankara kentleri planlamasında geliştirdiği ilkelerin, 1935-1940 yılları arasında Adana için hazırlamış olduğu plana ne ölçüde yansıtıldığı araştırılmıştır. İncelememiz sonucunda, Jansen’in tarihi kent dokusunu iyileştirme amacıyla sınırlı müdahaleler yaparak koruduğu, gelişme alanlarını bölgeleme yaparak tasarladığı, farklı sosyal gruplar için mahalle birimleri oluşturduğu, geniş rekreasyon alanlarına yer verdiği ve tarihi kent merkezi ile gelişme alanları ve doğayı birbirine bağlayan yeşil omurgalar önerdiği saptanmaktadır. Bu temel ilkeler doğrultusunda Jansen planının Adana’daki kentsel mirası koruyan, çevreyle barışık ve işlevsel bir planlama anlayışının ürünü olduğu anlaşılmaktadır. Hermann Jansen’in öğrencisi olduğu, Camillo Sitte ve etkilendiği Bahçe Kent Akımının kurucuları olan Ebenezer Howard ve Theodor Fritsch’in ilkeleriyle koşut olan bu planlama yaklaşımının, Türkiye’nin toplumsal, iktisadi ve kültürel ortamına başarıyla uyarlanabildiği ileri sürülebilir.