İBNÜ’L-CEVZÎ’NİN AKIL ANL

Özet

Kelam metoduna karşı çıkan Selefiyye’nin bir mensubu olmakla birlikte son-raki dönemde kısmen bu yöntemi benimsemiş kişiler arasında yer alan İb-nü’l-Cevzî, diğer birtakım itikadi konuların yanında akıl meselesini de incele-miştir. Bu konuyu kimi zaman müstakil başlıklar altında kimi zaman ise farklı bir meselenin içeriğine bağlı olarak ele alan müellif, aklın mahiyeti, işlevi, de-ğeri, nakil, hikmet ve taklid ile ilişkisi gibi konular hakkında görüş beyan et-miştir. Konuyla ilgili düşüncelerini kelamcı kimliğinin yanında bir ahlakçı hü-viyeti ile de ortaya koyan müellif, aklın değerini fonksiyonu üzerinden açık-lamış, onun tek başına bütün meseleleri çözüme kavuşturan bir kaynak olma-yıp, kimi alanlarda nakle de ihtiyacı bulunduğunu ifade etmiştir. Bununla bir-likte pek çok konuda akıl ve şeriat birlikteliğine de atıf yaparak onların birbir-lerini teyid ettiğini ortaya koymuştur. O, insanın ilahi emir ve fiillerdeki hik-meti çözdüğünde bunda derinleşmesini, kavrayamadığı hususlarda ise aklıyla hakîm olduğu bilgisine ulaştığı Allah’a teslimiyet göstermesi gerektiğini be-lirtmiştir. Fıkıh alanında hoş görmekle birlikte itikadi sahada sergilenen tak-lide karşı çıkmış, ancak bunun alternatifinin tamamen aklı önceleyen bir ke-lami sistem değil, sınırlarını bilen ve itidal üzere hareket eden bir akli düşün-ce olduğunu savunmuştur.

Abstract

Although Ibn Al-Jawzi was a member of Salafiyya, who opposed the theolo-gical method, was among the people who had adopted this method partially in the following period, has also examined the issue of reason, in addition to a number of other issues of belief. The author who examines this subject some-times under the individual headings and sometimes under different topics depending on the content of the subject, has expressed his views on issues such as the nature of reason, its function, its value, its relation to the revela-tion, wisdom and taqleed. The author, who revealed his thoughts about the subject with an identity of moralist besides the identity of theologian, has explained the value of the reason through its function, and stated that it is not a source of solving all the problems by itself, and that it needs Sharia in some areas. At the same time, he has pointed out that they support each other by pointing out the unity of reason and shari’a in many matters. He has stated that when man realizes wisdom in divine commands and actions, he should deepen in it, when he can not comprehend it, he must submit to God, who has reached with reason the knowledge that he is wise. Although he tolerated in the fiqh area, has opposed the taqleed was exhibited in the field of belief, however, he has argued that the alternative is not a purely rational theologi-cal system, but a mental thought that knows its limits and acts in a way of sobriety.