Journals / OLBA / 2017 / Cilt: 0 - Sayı: 25
A Remarkable Late Bronze Age Building at Kaleburnu-Kral Tepesi/Galinoporni-Vasili in Cyprus
- Journal
- OLBA
- Pages
- 113–159
- DOI
- —
Abstract
While Cyprus, with its ports and mines, has always had a significance in the Eastern Mediterranean, the Karpaz peninsula occupies a distinctive place within Cyprus due to its advantageous proximity to neighboring cultures. Kral Tepesi or Vasili, meaning King's Hill in Turkish and Greek, is located in the Kaleburnu/Galinoporni village on the Karpaz peninsula. Kral Tepesi is a hill, approximately 1.5 km from the sea. The settlement was discovered coincidentally in 2004 by the Eastern Mediterranean University academic staff during a hiking trip. This discovery initiated a scientific excavation that lasted from 2005 to 2009. The bronze hoard uncovered during the initial excavation at Kaleburnu-Kral Tepesi was the best preserved and largest bronze collection of art dating to the Late Bronze Age found in Cyprus up to this point. Some of the twenty six bronze artifacts were produced by processing copper that was probably from Cyprus but the rest were from outside of Cyprus. Some artifacts, such as the bronze jug with a twisted handle, represent a local product, but other artifacts, such as the bronze bowls, exemplify products that were widely known and distributed throughout the Levant. A subsequent rescue excavation carried out in 2014 at Kral Tepesi unearthed the largest bronze collection ever found in the Eastern Mediterranean. One hundred eleven pieces of bronze, one storage jar, fabric, and wooden pieces were found hidden inside a well on the highest Terrace of Kral Tepesi. There are many necropolises and settlements of different periods around Kral Tepesi, but one necropolis called "Galinoporni Village" (due to its location in Galinoporni village) is most likely contemporary with Kral Tepesi. It is understood that these sites are contemporary due to similar typologies of "Mycenaean" pottery found during salvage excavations at both sites. Excavations of Kral Tepesi were carried out on the Terrace as well as the Northern andSouthern Plato sections ofthesettlement, theapproximate boundaries ofwhich were determined by carrying out scientific excavations, surface surveys, and geo-physical studies. These excavations have revealed traces of settlements belonging to twodifferent cultural periods: oneontheTerrace andNorthern Plato section dating to theLateBronze Ageanda second ontheSouthern Plato section dating to notonly theLateBronze Agebutalsoearlier. TheTerrace andNorthern Plato section bearthe traces of a rock-cut-rooms architecture and a rich trading network including locally-produced ceramics suchasBase Rings, RedLusters andWhite Shaved Wares, aswell as "Mycenaean" vessels and bronze artifacts. A unique local architectural building plan hasbeen uncovered ontheSouthern Plato section withmudbrick walls overlaying rock-cut and stone walls. This structure, is inspired from and constructed, based on earlier round architectural elements, contains both ritual and administrative elements. The structure itself is quite remarkable with its substantial storage capacity, as with its contents including tablet pieces, writing samples on ceramic vessels, stamp seals, weights used in trade, and luxury-use materials. When all this is taken into account, the structure likely played a notable role in the daily life of the community living in the region. While the building is predominantly religious and partly administrative, it offers a harmonious operation of the two different functions. This architectural complex, called BUILDING 1 in the existing excavations at Kral Tepesi, illustrates the ritual and administrative elements of the authority's power within the social political organization system in the region.TheKralTepesi settlement areais close to regional faultlines. Examination ofRo. 16ontheNorthern Plato section revealed thattheroom hadbeensplitintotwohalves with a significant difference in the level of the floor in each half of the rock-cut room. This division and the way in which the relics were scattered throughout the site indicate its possible exposure to an earthquake. These traces may indicate that inhabitation of Kaleburnu-Kral Tepesi ended with an earthquake. Alternately, the excavated sling pel-let, tang weapon, and traces of fire indicate that inhabitation may have finished due to a fire set during an attack on the settlement. Kral Tepesi differs from the generally accepted system of Cypriot Bronze Age set-tlements in terms of the use of topography, architecture, and function of the settlement. However, in order to fully understand the exact features of the settlement, it is neces-sary to excavate and investigate additional terrace sections that are spread throughout the settlement area.
Özet
Kıbrıs, Doğu Akdeniz'de gerek liman gerekse maden yataklarıyla ayrıbiröneme sahip olurken, Karpaz yarımadası deniz aşırıçevre kültürlere yakın olanavantajlı konumuyla herzaman dikkat çekmiştir. Kaleburnu-Kral Tepesi iseKarpaz yarımada-sında Kaleburnu/Galinoporni Köyünde, Türkçe KralTepesi, Yunanca daiseKralTepe anlamına gelen Vasili olarak adlandırılan mevkiide yeralmaktadır. KralTepesi deniz-denyaklaşık olarak 1,5kmuzaklıkta yüksek birtepeüzerindedir. Yerleşim yeri2004 yılında tesadüfen Doğu Akdeniz Üniversitesi öğretim görevlileri tarafından birdoğa yürüyüşü sırasında keşfedilmiştir. Bukeşfin ardından yapılan ilkzorunlu müdahalevearkasından başlatılan bilimsel arkeoloji projesi ilearaştırılmaya başlanmıştır.Yapılan ilkmüdahale sırasında açığa çıkartılan tunçesertopluluğu, dahasonradan Kral Tepesi'nde 2014 yılında açığa çıkartılacak ikinci tunçesertopluluğuna kadar, Kıbrıs'ta bulunmuş GeçTunç Çağına tarihlendirilen eniyikorunmuş veenbüyük tunçesertop-luluğu olmuştur. Açığa çıkartılmış olan26parçalık tunçeserlerin birbölümü olasılıkla Kıbrıs, diğer birbölümü deKıbrıs dışından eldeedilen bakırın işlenmesi sonucunda üretilmiştir. Eserler arasında yeralanburgu saplıtunçsürahi gibikimileri yerel ürünler olsada,tunççanaklar gibikimieserler detümLevant dünyasından bilinmekte veçok yaygın olarak dağılımı görülmektedir. 2014 yılında yapılan kazıçalışmlarında iseTeras bölümü üzerinde Doğu Akdeniz'de bulunmuş enbüyük tunçesertopluluğu günyüzüne çıkartılmıştır. Birmekan içerisinde yeralankuyu içersine gizlenmiş bueserler arasında 111adettunç, depolama kabı, kumaş veahşap parçaları bulunmuştur. KralTepesi ve çevresinde farklı dönemlere aitnekropol veyerleşim yerleri vardır. Bunlar arasında bulunan ve"Galianaporni Village" olarak adlandırılan nekropol alanıyerleşimin büyük olasılıkla mezarlık alanıdır. Bumezarlık alanında geçmiş yıllarda yapılan kurtarma kazısı sırasında açığa çıkartılan "Miken" seramiklerinin tipolojilerine bakıldığı zaman Kaleburnu-Kral Tepesi ileçağdaş oldukları anlaşılmaktadır.KralTepesinde yürütülen bilimsel kazıçalışmaları, yüzey araştırması vejeofizik çalışmaları sonucunda yaklaşık sınırları belirlenmiş olanyerleşimin Teras, Kuzey ve Güney Plato bölümlerinde kazıçalışmaları yürütülmüştür. Yapılan kazıların bilgibiriki-miyle Teras veKuzey Plato bölümünde sadece GeçTunç Çağı, Güney Plato bölümünde iseGeçTunç Çağı veöncesine yaşlandırılabilecek ikifarklı kültür katına aitiskan izleri açığa çıkartılmıştır. Teras veKuzey Plato'da kaya oyuğu mimari vezengin bir ticaret ağının izlerini taşıyan Base Ring, RedLustours, White Shaved gibiyerliüretim seramikler vedeMiken kaplarına, ayrıca tunçesertopluluklarına rastlanılırken Güney Plato'da isegerek kaya oyuğu gerekse taşduvar üzerine kerpiç duvarların yükseldiği kendine özgü yerel birmimari yapıplanı ortaya çıkartılmıştır. Kendisinden önce inşa edilip kullanılmış olandahaerken dönem yuvarlak planlı yapıtarzındaki mimari unsur-larınüzerine veonlardan yararlanılarak inşaedilmiş olanbuyapıkendi bünyesinde hem ritüel hemdeidariunsurları barındırmaktadır. Yapıiçinde açığa çıkartılmış olantablet parçası, seramik kaplar üzerindeki yazıörnekleri, damga mühür, ticarette kullanılan ağırlıklar velükskullanım malzemelerine ekolarak depolama kapasitesiyle oldukça dikkat çekicidir. Tümbunlar gözönünde tutulduğu zaman, yapıbölgede yaşayan toplu-mungünlük hayatında ayrıbirrolüstlenmiş olmalıdır. Binaağırlıklı olarak dini,kısmen iseidariözellikleri barındırmakta veikifarklı işleviledeuyum sağlamaktadır. Buçer-çevede BINA 1 olarak adlandırılan bumimari kompleks, bölgedeki toplumsal siyasal örgütlenme sistemi içerisinde, erksahibi otoritenin ritüel veidariunsurlarını barındıran biryapıniteliğine sahiptir.Kaleburnu-Kral Tepesi yerleşim yeri,bölgedeki fayhatlarına yakınlığı iledikkat çekerken Kuzey Plato'da yeralanRo.16'da yapılan incelemede anakayanın içineinşa edilmiş olanmekanın yarısının, geçmişte koparak aşağıya doğru kaydığı görülmüştür. Mekanın buölçüde neredeyse ortadan ikiye ayrılmış birşekilde oluşu, buluntuların mekan içerisinde savruluş biçimi olasılıkla yerleşim yerinin geçirmiş olduğu birdepre-mingöstergesi olmalıdır. Buizlerin KralTepesinin birdepremle sonbulduğuna işaret ediyor olabileceğinin dışında, Güney Plato'da yapının deprem olasılığının dışında açığa çıkartılmış olansapan taneleri, ucusivrisaplamalı silahveyangın izlerinden deanla-şılacağı üzere birsaldırı neticesinde meydana gelen yangın sonucunda dasonbulmuş olabilir. KralTepesi, Kıbrıs GeçTunç Çağıyerleşim yerleri arasında varolduğu genel ola-rakkabul edilen sistem içerisinde gerek topografya kullanımı gerekse mimmari doku veyerleşim yeriişlevi bakımından farklılık göstermektedir. Ancak yerleşim yerinin tamkararkterinin anlaşılabilmesi içinyerleşim alanının üzerine yayılmış olduğu teras bölümlerinin dekazılarak açığa çıkartılması vesorgulanması gerekmektedir.