A NEGRO ALABASTRON FROM ANTANDROS

Abstract

The 2008 excavations at the Necropolis of Antandros yielded eight lekythoi, fouramphoriskoi, two terracotta alabastra, mouth and body fragments of an alabastron madeof alabaster and fragments of a bronze pin, all discovered inside the stone sarcophagusno. 271 dated to the Classical period.One of the terracotta alabastra stands out with its decoration scheme. It is a white-ground alabastron, depicting a human figure made in the outline technique, a palmtree and a stool. The scene is framed by a horizontal band above, and a thin groundline below. The upper vertical band consists of alternating broken meanders and saltiresquares with a dot between the arms. The neck, shoulder and bottom are completelyblack glazed.The figure depicted on the alabastron has a frontal pose with legs in profile, standingbarefoot; the head is not preserved. The arms are extended to the sides, holding a battleaxe in the right hand and a bow in the left. A cloak hangs over the left arm and a largegorytos is at the waist. The head of the figure is not preserved due to damage; somefragments of the body are also missing. The figure is garbed in black glazed anaksyridesand a long-sleeved tunic. A white cloth covering the thighs is placed at the waist likean apron. The black-glazed garment is decorated with horizontal rows of white dots.Though worn at the most part, the dots are partly preserved on the anaksyrides andthe long-sleeved tunic. The figure is barefoot; a second white color, different from theground color, is used on the hands, feet, cloak and apron-like cloth at the waist. Thewhite paint used on these parts has a yellowish hue. A palm tree with a stool before itis depicted in front of the figure.The vases included in the pottery group known in the literature as “Negro Alabastra”depict a negro with wooly hair, snub nose, thick lips and black skin and a second figurewith long wavy hair and white skin. Generally, just one or sometimes both figures are depicted on the same vase. Debates among scholars on the identity and gender of thesetwo figures have been ongoing since the middle of the 19th century. The general opinionis that the negro identifies with Memnon, leader of the Ethiopians who took partat the Trojan war or one of his followers, while the white skinned figure is regarded asPenthesilea, the Queen of the Amazons, or one of her attendants who also participatedin the Trojan War. Regarding the genders, some scholars define both figures as male andothers as female; some scholars go on to identify them both as Amazons. The figure onthe example from Antandros appears to be white-skinned on account of the white paintpreserved on the bare feet and hands, hence identified as an Amazon. Some scholarsindicate that alabastra were mostly used by women and that the Amazon figure highlightsthe heroism of women. Very few bones were preserved in the sarcophagus wherethe example from Antandros was discovered, preventing the identification of a gender.Comparing the example from Antandros to similar vases, the pose of the figure, itsanatomical features, clothing and the decorations on the outfit, the decorative patternsof saltire squares and meanders on the upper bordering band suggest that this vasemust be the work of the Syriskos painter or a painter from his workshop. Additionally,similar examples of the lekythoi unearthed with the alabastron give a date between 480and 460 BC.

Özet

Antandros Nekropolisi 2008 yılı kazılarında, Klasik döneme ait 271 no.lu taş lahit mezarda sekiz lekythos, dört amphoriskos, iki pişmiş toprak alabastron, ve alabaster taşından yapılmış bir alabastron ağız ve gövde parçası ile bronz bir iğneye ait parçalar ele geçmiştir. Buluntular arasında yer alan pişmiş toprak alabastronlardan biri bezeme anlayışıyla dikkat çekmektedir. Söz konusu bu alabastron beyaz zeminli olup, üzerinde kontur tekniğiyle yapılmış bir figür, bir palmiye ağacı ve bir tabure yer almaktadır. Sahne üstten yatay bir kuşak alttan ise ince bir zemin çizgisiyle sınırlanmıştır. Sahneyi üstten sınırlayan yatay kuşakta, kare bölmeler içinde kolları arasında nokta bulunan bir çarpı (X) ile bir kırık meander motifi alternatif olarak kullanılmıştır. Kabın boyun ve omuz bölümüyle birlikte dip kısmı tamamen siyah firnislidir. Alabastron üzerinde tasvir edilen başı korunmamış figür, çıplak ayaklı olup gövdesi cepheden, ayakları profilden verilmiştir. Kollarını iki yana açmış olan figür, sağ elinde bir savaş baltası, sol elinde ise bir yay tutmaktadır. Ayrıca sol kol üzerinde bir de pelerin asılı dururken, figürün bel bölgesinde büyük bir gorytos bulunmaktadır. Oluşan tahribat nedeniyle figürün baş bölümü korunmamış, gövdesinde de eksiklikler oluşmuştur. Figür, siyah firnisli bir anaksyrides ve uzun kollu bir tunik giymiştir. Ayrıca bel bölümünde, sadece kalçayı örten beyaz önlük şeklinde bir kumaş yer almaktadır. Siyah firnisli elbise üzerinde, yatay beyaz nokta dizilerinden oluşan bir bezeme dikkat çekmektedir. Bu beyaz noktalar büyük oranda aşınmış olmasına karşın anaksyrides ve uzun kollu tunik üzerinde kısmen korunmuştur. Figür çıplak ayaklı olup, el, ayak, pelerin ve belde yer alan önlük şeklindeki bezde, zemin rengi olan beyazdan farklı ikinci bir beyaz boya kullanılmıştır. Bu bölümlerde kullanılan ikinci beyaz boya sarımsı bir renk almıştır. Sahnede figürün önünde bir palmiye ağacı ve palmiye ağacının da önünde bir tabure bulunmaktadır. Literatürde “Negro Alabastra” olarak geçen bu seramik grubu içinde yer alan vazolarda kıvırcık saçlı, basık burunlu, dolgun dudaklı ve siyah tenli zenci figürü ile uzun dalgalı saçlı ve beyaz tenli bir figür yer almaktadır. Bu figürlerden genellikle biri bazen de ikisi aynı vazo üzerinde yer alabilmektedir. 19. yüzyılın ortalarından itibaren araştırmacılar bu iki figürün kimliği ve cinsiyeti üzerinde tartışmışlardır. Oluşan genel kanı zenci figürün, Troia Savaşı’na katılan Etiyopyalıların lideri Memnon veya onun takipçileri, beyaz tenli figürün ise yine Troia Savaşı’na katılan Amazon Kraliçesi Penthesileia veya onun yanında yer alan Amazonlardan biri olduğu şeklindedir. Cinsiyet açısından ise araştırmacılardan bazıları her iki figürü erkek, bazıları ise kadın olarak tanımlamışlardır. Hatta her iki figürü Amazon olarak tanımlayan araştırmacılar da bulunmaktadır. Antandros örneğindeki figürün çıplak ayakları ve ellerindeki beyaz boyadan figürün beyaz tenli olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle Amazon olarak değerlendirilmiştir. Yine araştırmacılardan bazıları alabastronun daha çok kadınlar tarafından kullanıldığını ve Amazon figürü ile kadının kahramansı yönünün vurgulanmak istenildiğini belirtmektedirler. Antandros örneğinin ele geçtiği lahitte çok az miktarda kemik korunmuş olup, mezar sahibinin cinsiyeti belirlenememiştir. Antandros örneği ile benzer vazolar karşılaştırıldığında figürün duruşu, anatomik özellikleri, elbiseleri ve elbiseler üzerindeki bezeme anlayışı, sahneyi üstten sınırlayan yatay kuşak içindeki çarpı ve meanderden oluşan motif anlayışı, bu vazonun Syriskos Ressamı veya onun atölyesinden bir ressamın eseri olduğunu düşündürmektedir. Ayrıca söz konusu alabastron ile birlikte ele geçen lekythosların benzer örnekleri bu alabastronun MÖ 480-460 yıllarına tarihlenmesi gerektiğini ortaya koymuştur.