Public Service Broadcasting in the Context of Political and Market Constrains: Debates on the TRT under the AKP Period in Turkey

Politika ve Piyasa Sınırları Bağlamında Kamu Hizmeti Yayıncılığı: Türkiye'de AKP Dönemi TRT Tartışmaları

Abstract

The rapid transformation has been witnessed in broadcasting after 1980. Neoliberal policies, new technologies and globalization have changed the feature and discussion framework of radio and television broadcasting. In this regard, the discussions have been especially intensified on the role, situation and future of the public service broadcasting. However, the efforts of the public service broadcasters for adapting to the new environment so far and the states continue to give importance and charge new roles to the public service broadcasting have revealed that these institutions have not come to an end yet. Nevertheless, this situation does not change the fact that the public service broadcasters continue to face more serious problems which arise from market and policy forces. These problems get more complicated in countries like Turkey where the relationship and borders between state and broadcasting organizations is much more problematic and a deep-rooted public service broadcasting approach cannot be constructed. In this regard, in this study, the development of the public service broadcasting, the problems and debates it encountered under the Justice and Development Party (AKP) governments during 2000s in Turkey are examined. This is a period in which neoliberal policies are continued, EU process comes into prominence, and intense political struggles are experienced because of the state's entering into a transformation. So, it is important to examine TRT in the context of these developments. In this period, it is seen that TRT is still the subject of a serious political discussion and struggle and becomes the focal point of the discussions in the social and cultural issues along with the new regulations performed with EU process. In addition to this, TRT has an orientation compatible with the dominant market policies. Within this framework, in the context of political, economic and social developments in AKP period, this study is concentrated on how public service broadcasting is discussed in Turkey, how the dominant policies shape the framework of these discussions, and what kind of an orientation TRT exhibit across these policies. Through this review, this study is attempted to make a critical questioning on the position and development of the public service broadcasting in Turkey.

Özet

1980 sonrası dönemle birlikte yayıncılık alanında hızlı bir dönüşüm yaşanmaktadır. Neoliberal politikalar, yeni teknolojiler ve küreselleşme radyo ve televizyon yayıncılığının çehresini ve tartışma çerçevesini değiştirmiştir. Bu bağlamda özellikle kamu hizmeti yayıncılığının rolü, konumu ve geleceği üzerine tartışmalar yoğunlaşmıştır. Bununla birlikte günümüze kadar geçen sürede gerek kamu hizmeti yayıncılarının yeni ortama adapte olma çabaları, gerekse devletlerin kamu hizmeti yayıncılığına önem vermeyi ve hâlâ yeni roller yüklemeyi sürdürmeleri bu kurumların sonunun henüz gelmediğini ortaya koymuştur. Ancak bu durum kamu hizmeti yayıncılarının her geçen gün piyasa ve politika alanının beraberinde getirdiği daha ciddi sorunlarla karşı karşıya kalmaya devam ettiği gerçeğini değiştirmemektedir. Türkiye gibi yayıncı örgütlerle devlet arasındaki ilişkinin ve sınırların belirlenemediği ve köklü bir kamu hizmeti yayıncılığı anlayışının inşa edilemediği ülkelerde bu sorunlar daha da karmaşıklaşmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmada 2000'li yıllarda Türkiye'de Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidarları döneminde kamu hizmeti yayıncılığının gelişimi, karşı karşıya kaldığı sorunlar ve tartışmalar incelenmektedir. Bu, neoliberal politikaların sürdürüldüğü, AB sürecinin ön plana çıktığı ve devletin bir dönüşüm içine girmesi bağlamında yoğun politik mücadelelerin yaşandığı bir dönemdir. Dolayısıyla TRT'nin de bu gelişmeler çerçevesinde ele alınması önem taşımaktadır. Bu dönemde TRT'nin hala ciddi bir politik tartışma ve mücadelenin konusu olduğu ve AB süreciyle birlikte gerçekleştirilen yeni düzenlemelerle toplumsal ve kültürel konularda tartışmaların odağına yerleştiği görülmektedir. Bununla birlikte, TRT hâkim piyasacı politikalara uyumlu bir yöneliş içindedir. Bu çerçevede, AKP dönemindeki siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmeler bağlamında Türkiye'de kamu hizmeti yayıncılığının nasıl tartışıldığı, hâkim politikaların bu tartışmaların çerçevesini nasıl şekillendirdiği ve bu politikalar karşısında TRT'nin ne tür bir yöneliş sergilediğine odaklanılmıştır. Bu inceleme üzerinden Türkiye'de kamu hizmeti yayıncılığının konumu ve gelişimi üzerine eleştirel bir sorgulama yapılmaya çalışılmıştır.