Samā‘ (Music And Raqs) in Melāyē Jizīrī’s Dīwān

Abstract

This study deals with the 17th-century sûfî Melāyē Jizīrī (Mullah Ahmad al-Jazīrī)’s interpretation about the samāʿ. Melāyē Jizīrī comprehensively cognizant of the Muslim sufī thought (as chiefly represented by Ibn ʿArabī) concerning the theoretical and practical aspects of the samāʿ, and he expounded on four practices of it. These are “the ontological samaʿ”, “the cosmological samāʿ”, “the spiritual samāʿ” and “the natural samāʿ”. Since Jizīrīi treats the matters of existence in a hierarchy from top to bottom, he followed the same hierarchy regarding the matter of the samāʿ. According to him, samāʿ is the dancing and whirling of the sufī due to the ecstasy occurring as a result of the reflection of the divine rhythms and melodies in his heart. It may therefore be stated that the samāʿ forms an important part of Melāyē Jizīrī’s thought about tasawwuf

Özet

Bu çalışmada 17. yüzyılda yaşayan mutasavvıflardan Melayê Cizîrî'nin (Molla Ahmed el-Cezerî) semâ' konusuna yaklaşımı ele alınmaktadır. Cizîrî, semâ' konusunda İbnü'l-Arabî başta olmak üzere İslam tasavvuf düşüncesinin nazarî ve pratik semâ' ile ilgili meselelerine vâkıf bir düşünür olarak semâ'ın dört ayrı kullanımını eserinde işlemiştir. Bu kullanımlar "ontolojik semâ'", "kozmolojik semâ'", "rûhânî semâ'" ve "tabiî semâ'" anlamlarıdır. Cizîrî varlık görüşünde yukarıdan aşağıya bir hiyerarşi içinde meseleleri ele aldığı gibi semâ' konusunda da aynı hiyerarşiyi takip etmiştir. Onun düşüncesinde semâ', sûfînin kalbindeki ilahî nağmelerin yansıması sonucu vecde gelip raks ve deveran etmesidir. Bu açıdan semâ' onun tasavvuf düşüncesinin önemli bir esasını oluşturmaktadır, denilebilir