K I S A K Ü R E K ' S " A C T I O N " A N D T O P C U ' S " M O V E M E N T " : A N A T T E M P T F O R C O M P A R A T I V E READING

KISAKÜREK'IN "AKSIYON"UNDAN TOPÇU'NUN "HAREKET"INE: MUKAYESELI BIR OKUMA DENEMESI

Abstract

Necip Fazıl Kısakürek and Nurettin Topçu are thetwo significant opinion leaders in the Islamist andconservative community. In the radical reformistyears following the proclamation of the republic,these two figures became the representativesof the community which was suppressed by theofficial ideology. The thinking system of bothwas centralized upon the Blondel's movement/action philosophy approved by metaphysiciansopposed to positivist world view. However, thesetwo thinkers came together around movementphilosophy that interpreted "movement/action" invery different ways.Topçu approaches movement philosophy fromthe perspectives of mercy, responsibility, movementand freedom. The feeling of responsibility inthe person feeling mercy creates the movement.At the end of this movement process, a personbecomes a free one. This spiritual journey is amovement of riot and the movement is the God'sriot in human. On the other hand, Kısakürekprefers to use the word of "action". His actionprocess was combined of faith, idea and action.Action is the faith's process of becoming visibleas being something intangible in substance.Thereby Kısakürek's action ends up with takingthe control of substance.The highly differentiated approaches of thesetwo thinkers towards movement/action philosophymade thinking system of Topçu more metaphysicaland deeper, on the other side Kısakürekinternalized a more "reactionist" approach. Forthis reason, it is possible to see the signs of aseeking for a founder philosophy in thinking systemof Topçu. However, again for the same reasonwhile Kısakürek could reach a wide range ofmasses, Topçu could have a chance to be knownwithin a limited but intellectual communit.

Özet

Necip Fazıl Kısakürek ve Nurettin Topçu İslamcıve muhafazakâr camianın önemli fikir önderlerindeikisidir. Cumhuriyetin ilanını takip edenradikal reform yıllarında, resmi devlet ideolojisitarafından baskı altına alınan camianın yol arayışlarınıntemsilcilerinden olmuşlardır. Her iki fikiradamı da, pozitivist dünya görüşüne karşı çıkanve Blondel'in kurucusu olarak kabul edildiği, metafizikçevreler tarafından benimsenen hareket/aksiyon felsefesini düşüncelerinin temeline koymuşlardır.Ancak hareket felsefesi etrafında birle-şen bu iki düşünürün "hareketi/aksiyonu" yorumlamalarıbirbirlerinden oldukça farklıdır.Topçu, hareket felsefesini merhmamet, sorumluluk,hareket ve hürriyet kavramları çerçevesindeele alır. Merhamet duyan insanda olu-şan sorumluluk hissi hareketi meydana getirir.Böyle bir hareket sonunda insan hürriyetinekavuşur. Bu manevi yolculuk bir isyan hareketidir,hareket ise Allah'ın insanda isyanıdır.Kısakürek ise "aksiyon" kelimesini kullanmayıtercih eder. Onun aksiyon süreci iman, fikir veaksiyon şeklindedir. Aksiyon, soyut bir şey olanimanın madde üzerine görünür hale gelmesidir.Dolayısıyla Kısakürek'in aksiyonu maddeyehakim olmakla neticelenir.Topçu ile Kısakürek'in birbirlerinden oldukçafarklı olan hareket/aksiyon yorumları Topçu'yudaha metafizik ve derin bir felsefeye çekerkenKısakürek daha "reaksiyoner" bir yaklaşım içindekalmıştır. Bu sebeple Topçu'nun düşüncesindebir kurucu felsefe arayışının işaretlerini görmekmümkündür. Ancak yine bu sebepten Kısakürekkitlelere mâl olmayı başarırken Topçu daha entelektüelfakat kısıtlı bir çevrede var olabilmiştir.