Bread Baking Culture and Terminology of Nakhchivan Region

Abstract

In this article were investigated the art of bread baking in Nakhichevan region, rituals connected with this field and words that do not exist in the Azerbaijani written language used in Nakhchivan dialects. Baking bread is one of the oldest occupation areas of people. This art has a history as old as the history of humanity. The rituals associated with it are almost the same in Turkic peoples. There are only minor differences. Each region has its own bread assortment and in separate regions, bread is baked in different ways, in others more in the tandoor, in some in the sheet and in the others in the bonfire. At this time are used various instruments that their names are quite remarkable in terms of linguistics and differs from the region specific features. In Nakhichevan, bread is more cooked in tandoor. Depending on this tandoor, bad, kufle; the names of the tools used for baking bread duvakh, verdene, irefete; names of bread assortments such as eppek, urfa, kalın, nazik, boken, tapı, djad language units in Nakhchivan dialects etymologically investigated. Our research leads us to a conclusion that the majority of these words are common Turkish words and has been used in many Turkic languages. The words expressing the names of the many bread assortments made in Nakhchivan can be said to be important in terms of enriching the structure of the Turkish languages. As a result of this research, the common Turkish words, which are used in the Nakhchivan dialects and connected with this art in today's Turkish language, have been revealed in most of the other Turkic languages. Nakhchivan dialects are quite rich with such words and they also have similarities and common features with Turkish dialects. In general bread baking is a difficult and it can be done with the help of a large number of people. That's why people felt they were doing it together. Especially when the wedding bread and winter bread were made, neighbors would help and this event was performed in the form of a ceremony.

Özet

Makalede Nahcivan bölgesinde ekmek pişirme sanatı, bu uğraşı alanına bağlı ritüeller ve Nahcivan ağızlarında bununla ilişkili kullanılan, Azerbaycan yazı dilinde mevcut olmayan kelimeler araştırılmıştır. Ekmek pişirmek insanların en eski uğraşı alanlarından biridir. Bu sanatının insanlığın tarihi kadar eski bir tarihi var. Onunla bağlı ritüeller Türk halklarında neredeyse aynı. Burada yalnız çok küçük farklılıklar kendini göstermekte. Her bölgenin kendine has ekmek çeşitleri var ve ayrı ayrı bölgelerde ekmek farklı yöntemlerle, bazılarında daha çok tandırda, bazılarında saçta, bazılarındaysa ocakta pişirilir. Bu zaman da çeşitli aletler kullanılır ki onların isimleri dil bilimi açısından oldukça dikkat çekici ve bölgeye has özellikleri ile seçilir. Nahcivan bölgesinde ekmek daha çok tandırda pişirilir. Bununla bağlı olarak tandır, bad, küfle; ekmeği hazırlarken kullanılan aletlerin adları duvah, verdene, irefete; ekmek çeşitlerinin isimleri eppek, urfa, kalın, nazik, böken, tapı, cad gibi Nahcivan ağızlarına has dil yapıları etimolojik açıdan araştırılmıştır. Araştırmamız neticesinde bu kelimelerin büyük bir çoğunluğunun ortak Türk kelimeleri olduğunu ve eskiden beri birçok Türk dillerinde kullanıldığını ifade edebiliriz. Nahcivan’da yapılan çok sayıda ekmek çeşitlerinin adlarını ifade eden kelimelerin Türk dillerinin söz yapısını zenginleştirmek açısından da önemli olduğunu söyleyebiliriz. Ayrıca bu araştırma sonucunda Nahcivan ağızlarında bu sanatla bağlı kullanılan ve günümüz Türkçesinde, diğer Türk dillerinin çoğunda rastlamakta olduğumuz ortak Türk kelimeleri ortaya çıkarılmış oldu. Nahcivan ağızları bu tür kelimelerle oldukça zengin ve Türkiye Türkçesi ağızlarıyla da ciddi benzerlikler ve ortak özellikler oluşturmaktadır. Genel olarak ekmek pişirme zor, çok sayıda kişinin yardımıyla yapılabilen bir uğraştır. Bu yüzden de geçmişte insanlar bir yere toplaşarak hep birlikte bunu yaparlardı. Özellikle düğün ekmeği ve kış ekmeği yapıldığı zaman komşular yardıma koşar, bu olay bir merasim şeklinde icra olunurdu.